Maqolalar

Doctor Hasan Medical Center qabulxonasi, Toshkent

Bell falaji (yuz nervi neyropatiyasi): belgilari va tiklanish

Ertalab uyg'onganda yuzning bir tomoni bo'shashib qolishi, ko'z yumilmasligi va og'iz burchagining osilib tushishi — Bell falajining tipik boshlanishi. Bu holat yuz nervining shikastlanishi bilan bog'liq bo'lib, ko'p hollarda yaxshi tiklanadi, lekin davolashni birinchi kunlardanoq boshlash zarur.

Bell falaji nima?

Bell falaji — yuz nervining (VII bosh miya nervi) o'tkir, bir tomonlama neyropatiyasi. Nerv suyak kanalidan o'tadi; shish va yallig'lanish natijasida u siqiladi, natijada yuz mimika mushaklariga signal yetib bormaydi. Kasallik odatda bir necha soat yoki bir kun ichida to'liq rivojlanadi.

Ko'p hollarda aniq sababni topib bo'lmaydi. Shu sababli bu holatni idiopatik, ya'ni sababi noaniq neyropatiya deb ham atashadi.

Qanday omillar qo'zg'atishi mumkin

  • virusli infeksiyalar, jumladan gerpes guruhidagi viruslarning faollashuvi;
  • yuz va quloq sohasining sovqotishi — konditsioner yoki ochiq deraza oldida uxlash;
  • o'tkazilgan shamollash yoki gripp;
  • qandli diabet va arterial gipertoniya;
  • homiladorlik, ayniqsa uchinchi trimestr;
  • surunkali charchoq va stress;
  • quloq yallig'lanishi hamda yuz sohasidagi jarohat va operatsiyalar.

Belgilari

  • yuzning bir tomonida mimikaning yo'qolishi: peshona burishtirilmaydi, qosh ko'tarilmaydi;
  • ko'z to'liq yumilmaydi, uxlaganda ochiq qoladi, ko'z quriydi yoki yoshlanadi;
  • og'iz burchagi osilib tushadi, ovqat va suyuqlik to'kiladi;
  • tabassum nosimmetrik bo'lib qoladi;
  • gapirishda tovushlarning noaniq chiqishi;
  • quloq oldida yoki quloq orqasida og'riq — ko'pincha falajdan bir-ikki kun oldin paydo bo'ladi;
  • tovushlarning haddan tashqari baland eshitilishi;
  • tilning oldingi qismida ta'm sezishning o'zgarishi.

Insultdan qanday farq qiladi

Bu eng muhim savol. Bell falajida yuzning butun yarmi, jumladan peshona ham ishlamaydi — bemor qoshini ko'tara olmaydi va ko'zini zich yuma olmaydi. Insultda esa odatda faqat yuzning pastki qismi shikastlanadi, peshona harakati saqlanib qoladi, bunga qo'shimcha ravishda qo'l yoki oyoqda kuchsizlik, nutqning buzilishi, muvozanatning yo'qolishi kuzatiladi.

Agar yuz falaji bilan birga qo'l-oyoqda kuchsizlik, nutqni tushunmaslik, ko'rishning keskin buzilishi yoki kuchli bosh og'riq bo'lsa — bu shoshilinch holat. Darhol tez yordamni chaqirish kerak. Har qanday holatda ham yuz falajini o'zingiz baholamang: farqni faqat shifokor ko'rikda aniqlaydi.

Diagnostika

  • Nevrolog ko'rigi — mimika mushaklarini bosqichma-bosqich baholash va shikastlanish darajasini aniqlash;
  • Quloq va yuz sohasini tekshirish — otit yoki toshma bor-yo'qligini istisno qilish;
  • Qon tahlillari — qand darajasi, yallig'lanish ko'rsatkichlari;
  • Elektroneyromiografiya — nerv o'tkazuvchanligini baholash va prognozni aniqlashtirish;
  • MRT yoki KT — belgilar odatiy bo'lmaganda, tiklanish sekin kechganda yoki boshqa nevrologik belgilar qo'shilganda.

Davolash yondashuvi

Bell falajida vaqt hal qiluvchi ahamiyatga ega: davolash birinchi kunlarda boshlanganda natija sezilarli darajada yaxshi bo'ladi. Davo rejasini nevrolog tuzadi.

  • yallig'lanish va shishni kamaytirishga qaratilgan dori terapiyasi — faqat shifokor tayinlovi bilan;
  • ko'zni himoya qilish: namlovchi tomchilar, uxlashdan oldin ko'zni yopish, changli va shamolli joylardan saqlanish — bu qadam ko'z shox pardasini shikastlanishdan asraydi;
  • mimika gimnastikasi — nevrolog yoki reabilitolog o'rgatgan mashqlar;
  • fizioterapiya va massaj — o'tkir davr o'tgach, shifokor ko'rsatmasi bilan;
  • fon kasalliklarini nazorat qilish: qand darajasi, qon bosimi;
  • yuzni sovuqdan va shamoldan asrash.

Muhim: mustaqil ravishda kuchli issiqlik muolajalari, elektrostimulyatsiya yoki agressiv massaj qo'llash yaramaydi — noto'g'ri yuklama mushaklarning noto'g'ri tiklanishiga va yuzda doimiy tortishishlarga olib kelishi mumkin.

Tiklanish qancha davom etadi

Ko'pchilik bemorlarda yaxshilanish dastlabki bir-uch hafta ichida boshlanadi, to'liq tiklanish esa bir necha oy davom etishi mumkin. Tiklanish tezligi yoshga, fon kasalliklariga, shikastlanish darajasiga va davolashning qanchalik erta boshlanganiga bog'liq. Ba'zi hollarda yuzda yengil nosimmetriklik saqlanib qolishi mumkin — bunda reabilitatsiya davom ettiriladi.

Tiklanish davrida kundalik hayotda nimalarga e'tibor berish kerak

  • ovqatni kichik bo'lakchalarga bo'lib, yuzning sog'lom tomonida chaynang;
  • suyuqlikni naycha orqali iching — bu to'kilishning oldini oladi;
  • og'iz gigiyenasini kuchaytiring: falajlangan tomonda ovqat qoldiqlari to'planadi;
  • ko'zni kun davomida namlab turing, ko'chada himoya ko'zoynagi taqing;
  • uyquni yetarli qiling va stressni kamaytirishga harakat qiling;
  • mimika mashqlarini kuchanmasdan, kuniga bir necha marta qisqa seanslarda bajaring;
  • chekish va spirtli ichimlikdan voz keching — ular tiklanishni sekinlashtiradi;
  • nevrolog belgilagan nazorat ko'riklarini o'tkazib yubormang.

Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak

  • yuz falaji birdan paydo bo'lgan har qanday holatda;
  • qo'l yoki oyoqda kuchsizlik, nutqning buzilishi qo'shilsa;
  • quloqda kuchli og'riq, toshma yoki eshitishning pasayishi bo'lsa;
  • ko'z qizarib, achishib, ko'rish xiralashsa;
  • ikkala tomonda falaj rivojlansa.

Yuz falaji o'z-o'zidan o'tib ketishini kutish — yo'qotilgan vaqt demakdir. Doctor Hasan Medical Center (Toshkent shahri, Sebzor massivi 1) nevrologlari ko'rik va zarur tekshiruvlar orqali sababni aniqlaydi, insultni istisno qiladi va tiklanish dasturini tuzadi. Yuzingizda kutilmagan o'zgarish sezsangiz, kechiktirmasdan nevrologga murojaat qiling.

Ushbu yo'nalish shifokorlari

Maxkamova Madina Maxkamovna
Maxkamova Madina Maxkamovna
Nevrolog
Po'latova Muqaddas Xalilovna
Po'latova Muqaddas Xalilovna
Nevrolog
Doctor Hasan Medical Center — kontaktlar
📍 Toshkent shahri, Sebzor massivi, 1
📞 +998 95 146 00 72 · +998 95 146 00 72
✉️ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube · TikTok
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ