Maqolalar

Krupda pediatr va LOR shifokor ko‘rigi — Doctor Hasan Medical Center, Toshkent

Bolalarda krup: quruq «hurar» yo‘tal va tunda nafas qisilishi

Bola kunduzi biroz shamollagan edi, kechasi esa to‘satdan uyg‘onib, itning hurishiga o‘xshash quruq yo‘tal bilan yo‘tala boshladi. Ovozi bo‘g‘ilgan, nafas olganda xirillash eshitiladi, u qo‘rqib yig‘laydi — va yig‘lagani sari nafas olish qiyinlashadi. Bu manzara ota-onalarni juda qo‘rqitadi. Bu krup, va aksariyat hollarda u xavfli emas, ammo to‘g‘ri harakat qilishni biladigan ota-ona bolaga bir necha daqiqada yordam bera oladi.

Nima sodir bo‘ladi

Krup — ovoz boylamlari ostidagi hiqildoq shilliq qavatining virusli yallig‘lanishi. Kichik bolada hiqildoq juda tor, shuning uchun bir necha millimetrlik shish ham havo o‘tishini sezilarli qiyinlashtiradi. Aynan shu tor joy «hurar» yo‘tal, xirillagan nafas (stridor) va ovoz bo‘g‘ilishini beradi. Eng ko‘p 6 oydan 3 yoshgacha bo‘lgan bolalarda uchraydi va deyarli har doim kechasi boshlanadi — tunda hiqildoq shishi tabiiy ravishda kuchayadi.

Belgilarning uch klassik triadasi

  • quruq, «hurar» yoki «tyulen ovoziga» o‘xshash yo‘tal — boshqa hech narsaga o‘xshamaydi, bir marta eshitgan ota-ona uni keyin har doim taniydi;
  • ovozning bo‘g‘ilishi — hiqillashgacha;
  • nafas olganda xirillash — dastlab faqat yig‘laganda va harakatda, keyin tinch holatda ham.

Odatda buning oldidan 1–2 kun oddiy shamollash bo‘ladi: burun oqishi, biroz harorat.

Uyda nima qilish kerak

  1. Xotirjam bo‘ling va bolani tinchlantiring. Bu maslahat emas, davolashning bir qismi: yig‘lash va qo‘rquv nafas olishni tezlashtiradi va stenozni kuchaytiradi. Bolani quchoqqa oling, tik holatda ushlang.
  2. Salqin nam havo. Derazani oching yoki bolani kiyintirib balkonga chiqaring — ko‘p hollarda 10–15 daqiqada sezilarli yengillashadi.
  3. Tik holat. Yotgan holatda nafas olish qiyinroq.
  4. Iliq ichimlik kichik qultumlarda.
  5. Harorat baland bo‘lsa — yoshga mos dozada paratsetamol yoki ibuprofen.

Nima QILIB BO‘LMAYDI

  • Bug‘ va issiq suv ustida nafas oldirish — bu eski maslahat, u samarasiz va kuyish xavfini beradi;
  • Xantal, surtmalar, efir moylari — o‘tkir hidlar hiqildoq spazmini kuchaytirishi mumkin;
  • Yo‘talga qarshi dorilar — yo‘tal bu yerda himoya reaksiyasi, uni bostirish zararli;
  • Antibiotiklar — krup virusli, antibiotik unga ta’sir qilmaydi;
  • Bolaning og‘ziga qoshiq yoki barmoq tiqish — tomoqni zo‘rlab ko‘rishga urinish spazmni kuchaytiradi.

Qachon TEZ YORDAM chaqirish kerak

Quyidagi belgilarning birortasi bo‘lsa — darhol:

  • bola tinch turganda ham nafas olishida xirillash eshitilsa;
  • lab, burun atrofi yoki tirnoqlar ko‘karsa;
  • nafas olganda qovurg‘alar orasi va bo‘yin chuqurchasi ichkariga tortilsa;
  • bola gapira olmasa, so‘lagi oqsa, yutolmasa va o‘tirgan holatda oldinga engashib nafas olsa;
  • holsizlik, uyquchanlik yoki aksincha kuchli bezovtalik;
  • uydagi choralardan 20–30 daqiqada yengillashish bo‘lmasa.

So‘lak oqishi va yutolmaslik alohida xavfli belgi — u epiglottitni (hiqildoq qopqog‘ining bakterial yallig‘lanishi) anglatishi mumkin, bu esa shoshilinch holat.

Shifokor nima qiladi

Krupning asosiy davosi — gormonal preparat (deksametazon ichga yoki budesonid nebulayzer orqali). Bu shish va stenozni tez kamaytiradi, bitta doza ko‘p hollarda yetarli bo‘ladi va u bolaga xavfsiz. Og‘ir stenozda kislorod va adrenalin ingalyatsiyasi qo‘shiladi, bola bir necha soat kuzatuvda qoldiriladi.

Takrorlanishi

Ba’zi bolalarda krup har shamollashda takrorlanadi — bu «qaytalanuvchi krup» deyiladi va odatda bola o‘sib, hiqildog‘i kengaygach, 5–6 yoshga borib o‘tib ketadi. Agar epizodlar tez-tez bo‘lsa yoki haroratsiz kechsa, allergiya va reflyuks tekshiriladi. Uyda nebulayzer va shifokor oldindan yozib bergan preparat bo‘lishi bunday oilalarda oqilona ehtiyot chora.

Ko‘p beriladigan savollar

Tugun bir necha oydan beri turibdi, ammo o‘smayapti — bu xavflimi? Odatda yo‘q. Infeksiyadan keyin kichik harakatchan tugun uzoq saqlanishi mumkin. Kuzatuv va bir marta UZI yetarli.

UZI da «reaktiv o‘zgarishlar» yozilgan — bu nima? Bu tugun infeksiyaga javob berayotganini bildiradi va odatda tinchlantiruvchi xulosa.

Antibiotik yordam beradimi? Faqat bakterial infeksiya bo‘lsa. Virusli sababda ham, o‘smada ham u ta’sir qilmaydi.

Bolada tugunlar tez-tez kattalashadi — bu normalmi? Bolalarda limfa tizimi faol, shuning uchun bu ko‘p uchraydi. Ammo o‘sib borayotgan yoki 2 sm dan katta tugun tekshiriladi.

Massaj qilish mumkinmi? Yo‘q, tugunni uqalash ham isitish kabi tavsiya etilmaydi.

Doctor Hasan Medical Centerda

Klinikada bolani pediatr va LOR shifokor birgalikda ko‘radi: stenoz darajasi baholanadi, zarurat bo‘lsa nebulayzer orqali davolash o‘sha yerda boshlanadi va bolaning holati kuzatiladi. Agar bolangizda bunday yo‘tal takrorlanayotgan bo‘lsa — xotirjam vaqtda bir marta ko‘rikdan o‘ting va uyda nima qilish kerakligi bo‘yicha aniq reja oling.

Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.

Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz

Jiyanbekov Baxodir Sheraliyevich
Jiyanbekov Baxodir Sheraliyevich
LOR (quloq-burun-tomoq) shifokori
Sodikov Saidvali Saidumarovich
Sodikov Saidvali Saidumarovich
LOR (quloq-burun-tomoq) shifokori
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ