Maqolalar

LOR shifokori bolani ko‘rikdan o‘tkazmoqda — Doctor Hasan Medical Center

Bolada o‘tkir otit yoki tish chiqishi? Farqlash yo‘li

Chaqaloq kechasi tinmay yig‘laydi, qo‘lini quloqqa olib boradi, harorati bir oz ko‘tarilgan. Ota-onaning birinchi o‘yi odatda ikkitadan biri bo‘ladi: «tishi chiqyapti» yoki «quloqqa shamol tegdi». Ikkalasi ham shu yoshda haqiqatan tez-tez uchraydi, ammo ularni ajratish muhim — chunki bittasi kutishni, ikkinchisi esa shifokor ko‘rigini talab qiladi.

Nega aynan bolalar otit bilan ko‘p kasallanadi

Sabab anatomiyada. Quloqning o‘rta bo‘shlig‘ini burun-halqum bilan tutashtiruvchi eshituv (Yevstaxiy) nayi bolalarda kattalarnikiga qaraganda kaltaroq, kengroq va deyarli gorizontal joylashgan. Shu bois oddiy tumovda burundagi shilliq va mikroblar quloqqa osonroq o‘tadi. Bola kattalashib borgani sari bu nay ham cho‘ziladi va otitlar kamayadi.

Aynan shuning uchun o‘tkir o‘rta otit ko‘pincha tumovning 2–4-kunida, ya’ni «tuzalib qolgandek» bo‘lgan paytda boshlanadi.

Tish chiqishi va otit: farqlar jadvali

BelgiTish chiqishiO‘tkir otit
BoshlanishiSekin, kunlar davomidaTo‘satdan, ko‘pincha kechasi
Tumov bilan bog‘liqlikBog‘liq emasOdatda tumovdan bir necha kun keyin
HaroratBo‘lmaydi yoki juda pastKo‘pincha sezilarli ko‘tariladi
YotgandaTa’sir qilmaydiYotganda og‘riq kuchayadi, bola tik holatni afzal ko‘radi
MilkShishgan, qizargan, tish uchi seziladiO‘zgarishsiz
So‘lak oqishi, narsa tishlashKuchli ifodalanganXos emas
Quloqdan suyuqlikYo‘qBo‘lishi mumkin — shoshilinch belgi

Muhim: bolaning quloqni ushlashi o‘z-o‘zidan tashxis emas. Chaqaloqlar tishi chiqayotganda ham, oddiy qiziqishdan ham quloqqa qo‘l tegizadi. Aksincha, otitdagi ba’zi bolalar quloqqa umuman tegmaydi.

Qaysi belgilarda shifokorga darhol borish kerak

  • Quloqdan yiring yoki suyuqlik oqishi;
  • Quloq atrofining, ayniqsa quloq orqasidagi suyak sohasining shishishi, qizarishi yoki quloqning oldinga turtib chiqishi;
  • 6 oygacha bo‘lgan chaqaloqda haroratning ko‘tarilishi;
  • Bolaning holsizlanishi, emishdan butunlay bosh tortishi, uyg‘otish qiyinlashuvi;
  • Bo‘yin qotishi, takroriy qusish;
  • Kuchli og‘riq bilan birga muvozanatning buzilishi.

Otoskopiya nima ko‘rsatadi

Uydagi hech qanday belgi quloq pardasining o‘zini ko‘rishning o‘rnini bosa olmaydi. LOR shifokori yoki pediatr otoskop yordamida quloq pardasini ko‘radi va bir necha savolga javob oladi: parda qizarganmi, bo‘rtganmi, orqasida suyuqlik bormi, teshilish bo‘lganmi. Ko‘pincha bu bir necha soniya ichida hal bo‘ladi.

Aynan shu ko‘rik «otit bormi yoki yo‘qmi» degan savolga javob beradi. Ko‘rikdan oldin bolaning qulog‘iga hech narsa — na moy, na damlama, na tomchi — tomizmaslik kerak: ular pardani ko‘rishni qiyinlashtiradi, parda teshilgan bo‘lsa esa zarar yetkazishi mumkin.

Antibiotik har doim kerakmi?

Yo‘q. Bu ota-onalarni ko‘pincha hayron qoldiradi, ammo zamonaviy yondashuv shunday: o‘tkir o‘rta otitning katta qismi virusli tumov fonida yuzaga keladi va o‘z-o‘zidan tuzaladi. Shu sababli ko‘p hollarda — ayniqsa bola ikki yoshdan katta bo‘lsa, otit bir tomonlama bo‘lsa va ahvoli og‘ir bo‘lmasa — shifokor kuzatuv taktikasini tanlashi mumkin: og‘riqni qoldirish va 24–48 soat holatni kuzatish.

Antibiotik esa quyidagi hollarda zarur bo‘ladi: yosh bola (ayniqsa 6 oygacha), ikki tomonlama otit, quloqdan suyuqlik oqishi, og‘ir umumiy holat, yuqori harorat yoki kuzatuv davrida yaxshilanish bo‘lmasligi. Bu qarorni faqat bolani ko‘rgan shifokor qabul qiladi — quloq pardasining holatini ko‘rmasdan turib antibiotik boshlash ham, undan bosh tortish ham noto‘g‘ri.

Og‘riqni qoldirish esa har qanday holatda birinchi qadam bo‘ladi: bola tinch uxlasa, tuzalish ham osonroq kechadi. Dori turi va miqdorini bolaning yoshi va vazniga qarab shifokor belgilaydi.

Takrorlanishning oldini olish

  • Chaqaloqni emizishda boshini biroz baland tutish, yotgan holatda shishadan emizmaslik;
  • Tumov paytida burunni muntazam tozalash — burun tiqilib qolmasa, quloqqa bosim ham kamayadi;
  • Uyda tamaki tutunidan butunlay voz kechish — bu otit xavfini sezilarli oshiradigan omil;
  • Emlash taqvimiga rioya qilish;
  • Otit tez-tez takrorlansa, LOR ko‘rigidan o‘tib, adenoid va eshitish holatini baholash.

Doctor Hasan Medical Centerda

Markazimizda pediatr va LOR shifokorlari bir binoda ishlaydi: bolani ko‘rikdan o‘tkazib, otoskopiya qilib, zarur bo‘lsa eshitish holatini ham o‘sha kuni baholash mumkin. Bola tunda quloq og‘rig‘idan yig‘lagan bo‘lsa, ertalabgacha kutib, «o‘tib ketar» deb umid qilmang — ko‘rik bir necha daqiqa vaqt oladi, xotirjamlik esa uzoq qoladi.

Otitdan keyin: eshitish tiklandimi?

Ko‘pincha e’tibordan chetda qoladigan muhim jihat. O‘tkir otit o‘tib ketgandan keyin ham quloqning o‘rta bo‘shlig‘ida suyuqlik bir necha hafta saqlanib qolishi mumkin. Bola og‘rimaydi, harorati yo‘q, o‘zini yaxshi his qiladi — lekin eshitish biroz pasaygan bo‘ladi.

Nimaga e’tibor berish kerak:

  • Televizor ovozini balandlatib qo‘yish;
  • Chaqirilganda javob bermaslik yoki qayta so‘rayverish;
  • Nutq rivojining sekinlashuvi, yangi so‘zlar qo‘shilmay qolishi;
  • Bog‘cha yoki maktabda diqqatning tarqoqligi.

Shuning uchun otitdan 4–6 hafta o‘tgach takroriy LOR ko‘rigidan o‘tish tavsiya etiladi. Aksariyat hollarda suyuqlik o‘z-o‘zidan so‘riladi, ammo bu tekshirilishi kerak — ayniqsa nutq shakllanayotgan yoshdagi bolalarda.

Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.

Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz

Jiyanbekov Baxodir Sheraliyevich
Jiyanbekov Baxodir Sheraliyevich
LOR (quloq-burun-tomoq) shifokori
Sodikov Saidvali Saidumarovich
Sodikov Saidvali Saidumarovich
LOR (quloq-burun-tomoq) shifokori
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ