Maqolalar

Pediatr chaqaloqni ko‘rikdan o‘tkazmoqda — Doctor Hasan Medical Center

Chaqaloqda sigir suti oqsiliga allergiya

Chaqaloqning yuzida toshma chiqdi, ich kelishi o‘zgardi, ba’zan najasda qon izlari ko‘rindi. Ota-onalar odatda «sut yoqmayapti» degan xulosaga keladi. Aslida bu yerda ikkita butunlay boshqa holat bor: sigir suti oqsiliga allergiya va laktoza yetishmovchiligi. Ularni chalkashtirish keraksiz parhezga yoki, aksincha, kerakli yordamning kechikishiga olib keladi.

Allergiya va laktoza yetishmovchiligi — farqi nimada

Farq juda sodda: birinchi holatda muammo oqsilda, ikkinchisida shakarda.

  • Sigir suti oqsiliga allergiya — bolaning immun tizimi sut oqsilini «begona» deb qabul qiladi. Shuning uchun belgilar faqat ichak bilan cheklanmaydi: teri, nafas yo‘llari ham ishtirok etadi.
  • Laktoza yetishmovchiligi — ichakda sut shakarini hazm qiladigan ferment yetishmaydi. Bunda toshma ham, najasda qon ham bo‘lmaydi; asosiy belgilar shishish, gaz va suvli ich ketish. Chaqaloqlarda tug‘ma laktoza yetishmovchiligi juda kam uchraydi.

Ya’ni najasda qon, ekzema yoki og‘ir toshma bo‘lsa — bu laktoza masalasi emas.

Qaysi belgilarga e’tibor berish kerak

Belgilar odatda bir necha tizimda birdaniga ko‘rinadi:

  • Teri — yuz va tana terisida qichishadigan toshma, quruq va qalinlashgan sohalar (ekzema), takrorlanuvchi qizarishlar;
  • Hazm tizimi — tez-tez va kuchli qusish, doimiy ich ketishi yoki aksincha qattiq ich qotishi, najasda shilliq yoki qon izlari, ovqatlanishdan keyin kuchayadigan bezovtalik;
  • Umumiy holat — vazn yaxshi ortmasligi, uzoq davom etadigan tinimsiz yig‘i;
  • Nafas yo‘llari — tumovsiz burun bitishi, doimiy yo‘tal, xirillash.

Bu belgilar ko‘pincha hayotning birinchi oylarida, sut aralashmasi kiritilgandan yoki ona sutli mahsulot iste’mol qila boshlaganidan keyin paydo bo‘ladi.

Shoshilinch yordam talab qiladigan holatlar

Kamdan-kam hollarda reaksiya tez va og‘ir kechadi: kuchli qusish bilan birga rangning oqarishi, holsizlanish, nafas olishning qiyinlashuvi, lab va yuzning shishishi, keng tarqalgan qizil toshma. Bunday holatda zudlik bilan tez tibbiy yordamga murojaat qilish kerak.

Tashxis qanday qo‘yiladi

Bu yerda ota-onalarni ogohlantirish kerak: internetdagi «allergiya testlari» ro‘yxati bo‘yicha o‘zingiz tashxis qo‘ya olmaysiz. Sigir suti oqsiliga allergiyaning asosiy tasdig‘i — eliminatsion-provokatsion sinov, ya’ni sut oqsilini butunlay chiqarib tashlash va keyin shifokor nazorati ostida qaytadan kiritish.

Amalda bu shunday ko‘rinadi: shifokor 2–4 hafta muddatga qat’iy parhez tayinlaydi. Agar belgilar yo‘qolsa, keyin sut oqsili nazorat ostida qaytariladi. Belgilar qaytsa — tashxis tasdiqlanadi. Qon tahlillari va teri sinovlari ba’zi hollarda qo‘shimcha ma’lumot beradi, lekin ular ko‘pincha yakkalikda yetarli emas.

Emizikli ona uchun parhez

Muhim xabar: allergiya aniqlansa ham, emizishni to‘xtatish shart emas. Aksincha, ona suti eng yaxshi ovqat bo‘lib qoladi — faqat onaning ovqatlanishidan sut oqsili chiqariladi.

Nimalarni chiqarish kerak:

  • Sut, qaymoq, smetana, sariyog‘;
  • Tvorog, pishloq, qatiq, yogurt va boshqa sut mahsulotlari;
  • Tayyor mahsulotlar tarkibidagi yashirin sut oqsili — pechene, non, kolbasa, sous va shokolad. Yorliqda «sut zardobi», «kazein», «suti quruq» kabi so‘zlarni qidiring.

Parhezda faqat sut mahsulotlarini olib tashlash yetarli — hamma narsani cheklab, onaning o‘zini ochlikka mahkum qilish noto‘g‘ri. Sut chiqarilganda kaltsiy manbalarini qoplash kerak, buni shifokor bilan muhokama qiling. Parhez natijasi odatda 2–4 hafta ichida ko‘rinadi, ekzema esa sekinroq tuzaladi.

Sun’iy ovqatlantirishda

Bola aralashma bilan boqilayotgan bo‘lsa, oddiy aralashma o‘rniga shifokor chuqur gidrolizlangan aralashmani tavsiya qiladi: unda sut oqsili immun tizimi tanimaydigan darajada mayda bo‘laklarga bo‘lingan. Ba’zi og‘irroq holatlarda aminokislotali aralashma kerak bo‘ladi.

Bu yerda keng tarqalgan ikkita xatolik bor:

  • Echki yoki qo‘y sutiga o‘tish — ularning oqsili sigir sutinikiga juda o‘xshash, shuning uchun reaksiya ko‘pincha davom etadi;
  • Laktozasiz aralashmaga o‘tish — unda oqsil o‘zgarmagan holda qoladi, ya’ni allergiyada foyda bermaydi.

Aralashmani almashtirishni har doim pediatr bilan kelishing.

Bu holat o‘tib ketadimi

Ha, va bu eng yaxshi xabar. Sigir suti oqsiliga allergiya bolalikning vaqtinchalik holati hisoblanadi: aksariyat bolalarda u bir yoshdan keyin asta-sekin yo‘qoladi, ko‘pchiligida esa 3 yoshga borib butunlay o‘tib ketadi. Shu sababli parhez umrbod emas — shifokor vaqti-vaqti bilan sut oqsilini nazorat ostida qaytarib ko‘rishni taklif qiladi.

Doctor Hasan Medical Centerda

Markazimizda pediatr chaqaloqni ko‘rikdan o‘tkazib, belgilarni baholaydi, parhez rejasini tuzadi va vazn o‘sishini kuzatib boradi; teri belgilari ustunlik qilsa, dermatolog bilan birgalikda olib boriladi. Chaqaloqning toshmasi yoki hazm muammosi haftalab davom etayotgan bo‘lsa, o‘zingiz aralashma almashtirib ko‘rmang — shifokor ko‘rigi ancha tez natija beradi.

Qo‘shimcha ovqat kiritishda nimalarga e’tibor berish kerak

Sut oqsiliga allergiyasi bor bola ham boshqa bolalar bilan bir vaqtda qo‘shimcha ovqatga o‘tadi — kechiktirishning hojati yo‘q. Faqat bir necha qoidaga rioya qilinadi:

  • Yangi mahsulotni bittadan kiriting va 3–5 kun kuzating — reaksiya bo‘lsa, aybdorni aniqlash oson bo‘ladi;
  • Yangi mahsulotni ertalab bering, kechqurun emas: kun davomida holatni kuzatish imkoni bo‘ladi;
  • Tarkibidagi sut oqsilini har safar yorliqdan tekshiring — bolalar uchun tayyor bo‘tqa va pechenelarda u tez-tez uchraydi;
  • Kundalik yuriting: sana, mahsulot, miqdor va bola holati.

Kiritish tartibi va muddatlarini pediatr bilan kelishing — bu bolaning yoshi, vazn o‘sishi va belgilarning og‘irligiga bog‘liq.

Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.

Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz

Sherzod Shuxratovich Kxonxodjayev
Sherzod Shuxratovich Kxonxodjayev
Dermatolog
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ