Maqolalar

Chaqaloqlarda fiziologik sariqlik — pediatr ko'rigi — Doctor Hasan Medical Center, Toshkent

Chaqaloqlarda sariqlik: qachon xavfli va nima qilish kerak

Yangi tug'ilgan chaqaloq terisining sarg'ayishi — ota-onalarni eng ko'p tashvishga soladigan holatlardan biri. Ko'p hollarda bu fiziologik sariqlik bo'lib, o'z-o'zidan o'tib ketadi. Ammo ayrim belgilar borki, ular kechiktirmasdan pediatrga murojaat qilishni talab qiladi. Doctor Hasan Medical Center pediatrlari qaysi sariqlik normal, qaysi biri xavfli ekanini tushuntiradi.

Fiziologik sariqlik nima?

Chaqaloq tug'ilgach, uning qonidagi «homila gemoglobini» faol parchalana boshlaydi. Bu jarayonda bilirubin degan sariq pigment hosil bo'ladi. Katta odamda bilirubinni jigar tez qayta ishlaydi, ammo chaqaloqning jigari hali to'liq yetilmagani uchun pigment qonda vaqtincha to'planadi va teri hamda ko'z oqlarini sariq rangga bo'yaydi.

Bu — kasallik emas, balki moslashuv jarayoni. Fiziologik sariqlik sog'lom, o'z vaqtida tug'ilgan chaqaloqlarning qariyb 60 foizida, muddatidan oldin tug'ilganlarning esa 80 foizida kuzatiladi.

Normal (fiziologik) sariqlik qanday kechadi?

  • hayotning 2–3-kunida boshlanadi;
  • 4–5-kunlarda eng yuqori darajaga yetadi;
  • o'z vaqtida tug'ilgan chaqaloqlarda 1–2 haftada, muddatidan oldin tug'ilganlarda 3 haftagacha yo'qoladi;
  • sariqlik asosan yuz va ko'krak sohasida bo'ladi;
  • bola faol emadi, yaxshi uxlaydi, vazn qo'shib boradi;
  • najas va siydik rangi odatdagidek bo'ladi.

Bunday kechishda odatda maxsus davolash talab etilmaydi — tez-tez emizish (kuniga 8–12 marta) bilirubinning tanadan chiqishini tezlashtiradi.

Qachon sariqlik xavfli?

Quyidagi belgilar patologik sariqlikdan darak beradi va shoshilinch pediatr ko'rigini talab qiladi:

  • sariqlik tug'ilgan kunning o'zida yoki birinchi sutkada paydo bo'lsa;
  • sariqlik oyoq kaftlari va qo'l kaftlarigacha tarqalsa — bu bilirubin yuqoriligining belgisi;
  • 2 haftadan (muddatidan oldin tug'ilganlarda 3 haftadan) uzoq davom etsa;
  • bola lanj, uyquchan bo'lib qolsa, emishdan bosh tortsa;
  • yig'isi ingichka va g'ayritabiiy bo'lsa, boshini orqaga tashlasa;
  • najas oqish-rangsiz, siydik esa to'q rangda bo'lsa;
  • harorat ko'tarilsa yoki vazn kamayib borsa.

Bunday hollarda bilirubin miya to'qimasiga ta'sir qilish darajasiga yetgan bo'lishi mumkin — bu holat zudlik bilan davolashni talab qiladi.

Patologik sariqlikning sabablari

  • ona va bola qoni guruhi yoki rezus-omil mos kelmasligi;
  • tug'ma infeksiyalar;
  • eritrotsitlarning irsiy kasalliklari;
  • jigar va o't yo'llarining tug'ma anomaliyalari;
  • qalqonsimon bez faoliyati pasayishi;
  • ba'zan — ona suti bilan bog'liq sariqlik (odatda xavfsiz, ammo shifokor nazorati zarur).

Qanday tekshiruvlar o'tkaziladi?

Pediatr chaqaloqni ko'zdan kechiradi va zarur bo'lganda quyidagilarni buyuradi:

  • qonda umumiy va fraksiyalangan bilirubin darajasini aniqlash;
  • umumiy qon tahlili;
  • ona va bola qon guruhi hamda rezus-omilini tekshirish;
  • zarur bo'lganda jigar fermentlari va qorin bo'shlig'i UZI tekshiruvi.

Doctor Hasan Medical Center'da bu tahlillarning barchasi o'z laboratoriyamizda, qisqa muddatda bajariladi.

Davolash

Fiziologik sariqlikda asosiy «dori» — tez-tez emizish va kuzatuv. Bilirubin darajasi yuqori bo'lganda fototerapiya qo'llaniladi: maxsus lampa nuri ostida bilirubin suvda eriydigan shaklga o'tib, tanadan tez chiqib ketadi. Bu xavfsiz va samarali usul. Og'ir hollarda statsionar davolash talab etilishi mumkin.

Muhim: chaqaloqni «xalq usullari» bilan — shakarli suv berish, quyoshga qo'yish bilan davolashga urinmang. To'g'ridan-to'g'ri quyosh nuri chaqaloq terisi uchun xavfli, davolash usulini esa faqat shifokor belgilashi kerak.

Ota-onalar uchun eslatma

  • sariqlikni kunduzgi tabiiy yorug'likda kuzating — sun'iy yorug'lik rangni yashiradi;
  • sariqlik pastga — qorin va oyoqlarga tushib borsa, shifokorga ko'rsating;
  • bolaning faolligi, emishi va vaznini kuzatib boring;
  • har qanday shubhada pediatr bilan maslahatlashing — ortiqcha ehtiyotkorlik hech qachon zarar qilmaydi.

Ko'p beriladigan savollar

Emizishni to'xtatish kerakmi?

Aksincha — fiziologik sariqlikda tez-tez emizish eng yaxshi yordamdir: sut bilirubinning ichak orqali chiqib ketishini tezlashtiradi. Emizishni faqat shifokor alohida ko'rsatma bergandagina to'xtatish mumkin.

Sariqlik izsiz o'tadimi?

Fiziologik sariqlik hech qanday asorat qoldirmaydi va bolaning rivojlanishiga ta'sir qilmaydi. Patologik shakllar ham o'z vaqtida davolansa, ko'p hollarda to'liq tuzaladi — shuning uchun kuzatuv juda muhim.

Uyda qanday nazorat qilamiz?

Har kuni yorug' joyda terining rangini, bolaning faolligini va emishini kuzatib boring; sariqlik pastga tarqalsa yoki bola lanj bo'lsa, kechiktirmasdan pediatrga ko'rsating.

Doctor Hasan Medical Center'da pediatr qabuli

Markazimiz pediatrlari chaqaloqni sinchiklab ko'rikdan o'tkazadi, bilirubin tahlili va UZI tekshiruvi bir binoda bajariladi. Zarur bo'lganda bolani kuzatuv rejasiga olamiz va har bosqichda ota-onalarga tushunarli tavsiyalar beramiz. Markaz har kuni soat 8:00 dan 00:00 gacha ishlaydi. Qabulga yozilish: +998 95 146 00 72.

Ushbu yo'nalish shifokorlari

Raxmatova Dilnoza Fayzullayevna
Raxmatova Dilnoza Fayzullayevna
Pediatr, UZI shifokori
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ