Maqolalar
Ekzema nima va qanday davolanadi: atopik dermatit
Ekzema, xususan atopik dermatit — terining surunkali yallig'lanish kasalligi bo'lib, kuchli qichishish, qizarish va quruqlik bilan kechadi. U yuqumli emas, ammo bemorning uyqusi, ishi va hayot sifatiga jiddiy ta'sir qiladi. Doctor Hasan Medical Center dermatologi qichishishning sabablari va zamonaviy davolash usullari haqida so'zlab beradi.
Ekzema nima?
Ekzema — terining yallig'lanish kasalliklari guruhining umumiy nomi. Uning eng ko'p uchraydigan turi atopik dermatit bo'lib, u odatda bolalikda boshlanadi, ammo kattalarda ham davom etishi yoki ilk bor paydo bo'lishi mumkin. Kasallik to'lqinsimon kechadi: qo'zish davrlari nisbatan tinch davrlar bilan almashinib turadi.
Atopik dermatitda terining himoya to'sig'i buzilgan bo'ladi: teri namlikni yaxshi ushlab tura olmaydi, tashqi ta'sirlarga — allergenlar, mikroblar va kimyoviy moddalarga o'tkazuvchan bo'lib qoladi. Natijada teri quriydi, yallig'lanadi va doimiy qichishadi.
Nega qichishish paydo bo'ladi va kuchayadi?
Qichishish — atopik dermatitning eng azob beruvchi belgisi. Uni quyidagi omillar kuchaytiradi:
- teri quruqligi — himoya to'sig'i buzilgani sababli namlik tez yo'qoladi;
- allergenlar — uy changi kanalari, hayvonlar juni, gul changlari, ayrim oziq-ovqatlar;
- ter va issiqlik — terlash qichishishni keskin kuchaytiradi;
- agressiv gigiyena vositalari — ishqorli sovunlar, kir yuvish kukunlari, xlorli suv;
- sintetik va jun kiyimlar — terini bezovta qiladi;
- stress va uyqusizlik — asab tizimi orqali qichishishni zo'raytiradi.
Qashish esa vaziyatni og'irlashtiradi: teri shikastlanadi, yallig'lanish kuchayadi va qichishish yana ortadi. Bu «qichishish–qashish» halqasini uzish — davolashning asosiy maqsadlaridan biri.
Asosiy belgilari
- kuchli qichishish, ayniqsa kechqurun va tunda;
- terining qizarishi va quruqlashishi;
- bilak va tizza bukilmalarida, bo'yin, yuz va qo'llarda toshmalar;
- teri po'st tashlashi, yoriqlar paydo bo'lishi;
- uzoq davom etgan hollarda terining qalinlashishi va qorayishi;
- qashilgan joylarga infeksiya tushishi — yiringli yaralar.
Tashxis qanday qo'yiladi?
Tajribali dermatolog tashxisni ko'rik va batafsil suhbat asosida qo'yadi: toshmalarning joylashuvi, qichishish tabiati, oilada allergik kasalliklar bor-yo'qligi aniqlanadi. Zarur bo'lganda laboratoriya tahlillari — umumiy qon tahlili, allergiya ko'rsatkichlari, teri infeksiyasi tekshiruvi buyuriladi. Bu ekzemani psoriaz, zamburug' infeksiyasi, qo'tir va boshqa teri kasalliklaridan farqlash uchun muhim.
Zamonaviy davolash usullari
Terini muntazam namlash — davolash poydevori
Emolent kremlar va malhamlar teri to'sig'ini tiklaydi, quruqlik va qichishishni kamaytiradi. Ularni har kuni, hatto teri toza ko'ringan davrda ham qo'llash kerak — bu qo'zishlar sonini sezilarli kamaytiradi.
Yallig'lanishga qarshi terapiya
Qo'zish davrida shifokor yallig'lanishga qarshi malhamlar buyuradi. Ularning turi, kuchi va qo'llash muddati teri holatiga qarab individual tanlanadi. Bunday vositalarni shifokor nazoratisiz uzoq qo'llash teri yupqalashishiga olib kelishi mumkin, shuning uchun o'z-o'zini davolash tavsiya etilmaydi.
Qichishishni kamaytirish
Zarur bo'lganda ichiladigan allergiyaga qarshi vositalar, infeksiya qo'shilganda esa maxsus davolash buyuriladi. Og'ir kechadigan hollarda zamonaviy tizimli terapiya usullari qo'llaniladi.
Kundalik parvarish qoidalari
- cho'milishda iliq (issiq emas) suv va yumshoq, ishqorsiz vositalardan foydalaning;
- cho'milgandan so'ng 3–5 daqiqa ichida namlovchi krem surting;
- paxtali, yumshoq kiyimlar kiying, jun va sintetikadan saqlaning;
- uyda havoni namlab turing, o'ta issiq muhitdan qoching;
- tirnoqlarni kalta oling — uyquda qashishdan himoya bo'ladi;
- qichishishni kuchaytiruvchi omillaringizni kuzatib boring va yozib qo'ying.
Qachon dermatologga murojaat qilish kerak?
- qichishish uyquni buzsa va kundalik ishlarga xalaqit bersa;
- toshmalar tarqalib borsa yoki tez-tez qaytalansa;
- teri yorilib, namlanib yoki yiringlab qolsa;
- odatiy parvarish vositalari yordam bermasa.
Shuni unutmang: har bir teri kasalligi o'ziga xos davolashni talab qiladi. Internetdagi maslahatlar asosida malham tanlash ko'pincha vaziyatni og'irlashtiradi — to'g'ri tashxis uchun shifokor bilan maslahatlashing.
Ko'p beriladigan savollar
Ekzema yuqumlimi?
Yo'q. Atopik dermatit allergik tabiatli kasallik bo'lib, u odamdan odamga o'tmaydi. Bemor bilan muloqot, qo'l berib ko'rishish yoki umumiy buyumlardan foydalanish xavfsiz.
Ekzema butunlay tuzaladimi?
Ko'p bolalarda yosh o'tishi bilan belgilar sezilarli yengillashadi. Kattalarda kasallik surunkali kechishi mumkin, ammo to'g'ri parvarish va davolash bilan uzoq yillik tinch davrga erishiladi. Muhimi — o'z qo'zg'atuvchi omillaringizni bilish va terini muntazam namlab turish.
Parhez kerakmi?
Faqat aniq isbotlangan oziq-ovqat allergiyasida parhez foyda beradi. Mahsulotlarni o'zboshimchalik bilan keng cheklash, ayniqsa bolalarda, to'yimli moddalar yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin — ratsionni shifokor bilan kelishing.
Doctor Hasan Medical Center'da dermatolog qabuli
Markazimizda dermatolog terini sinchiklab tekshiradi, zarur tahlillarni bir joyning o'zida o'tkazadi va terining turiga mos individual davolash rejasi hamda kundalik parvarish dasturini tuzib beradi. Markaz har kuni soat 8:00 dan 00:00 gacha ishlaydi. Qabulga yozilish: +998 95 146 00 72.
