Maqolalar
Erkaklarda uretrit: siyishda achishish va ajralma sabablari
Siyishda achishish va kesuvchi og‘riq, tongda ichki kiyimda iz, tez-tez qistov — bu belgilar bilan erkaklar ko‘pincha shifokorga emas, do‘stlarining maslahatiga yoki internetga murojaat qiladi. Bir necha kun antibiotik ichiladi, belgilar bosiladi — va bir oydan keyin qaytadi. Sabab oddiy: uretritning bir necha qo‘zg‘atuvchisi bor va ularning har biri boshqa dori bilan davolanadi. Qaysi biri ekanini faqat tahlil aytadi.
Uretrit nima
Uretrit — siydik chiqarish kanali (uretra) shilliq qavatining yallig‘lanishi. Erkaklarda uretra uzun bo‘lgani uchun belgilar aniq seziladi va odatda tez paydo bo‘ladi. Aynan shu kanal orqali infeksiya yuqoriga — prostata, urug‘ pufakchalari va moyak ortiga tarqalishi mumkin, shuning uchun davolashni kechiktirmaslik muhim.
Belgilari
- siyish boshlanishida achishish, kesish yoki og‘riq;
- uretradan ajralma — tiniq, oqish yoki sarg‘ish-yashil, ko‘pincha ertalab;
- uretra chiqish qismining qizarishi va yopishib qolishi;
- tez-tez va shoshilinch qistov;
- noqulaylik yoki qichishish, ejakulyatsiyada og‘riq.
Muhim: ba’zi qo‘zg‘atuvchilar, ayniqsa xlamidiya, deyarli belgisiz kechishi mumkin — odam o‘zini sog‘lom deb hisoblaydi va sherigiga infeksiyani yuqtiradi.
Ikki katta guruh
Gonokokkli uretrit — gonoreya qo‘zg‘atuvchisi. Odatda keskin boshlanadi: aloqadan 2–7 kun o‘tib ko‘p miqdorda sarg‘ish-yashil ajralma va kuchli achishish paydo bo‘ladi.
Gonokokksiz uretrit — sabablari xilma-xil: xlamidiya (eng ko‘p), mikoplazma genitalium, trixomonada, ba’zan gerpes virusi va ichak tayoqchasi. Boshlanishi sekinroq, ajralma kamroq va tiniqroq, belgilar yengilroq — shuning uchun ko‘pincha e’tibordan chetda qoladi.
Uretrit har doim ham jinsiy yo‘l bilan yuqmaydi: sabab kimyoviy ta’sir (gel, antiseptik), kateter, jarohat yoki siydik-tosh kasalligi ham bo‘lishi mumkin.
Qanday tahlillar kerak
- Uretra surtmasi — yallig‘lanish hujayralari soni va gonokokkning bevosita ko‘rinishi.
- PZR (PCR) tahlili — asosiy usul: xlamidiya, gonokokk, mikoplazma genitalium, trixomonadaga. Bu aynan qaysi qo‘zg‘atuvchi ekanini aniq aytadi.
- Ekma va antibiotikka sezuvchanlik — takroriy yoki davolashga javob bermaydigan holatlarda.
- Umumiy siydik tahlili va zarurat bo‘lsa prostata UZI si.
- Boshqa infeksiyalarga skrining — OIV, sifilis, gepatit B va C: ular ko‘pincha birga uchraydi.
Tayyorgarlik muhim: tahlil oldidan 2–3 soat siymaslik kerak, so‘nggi kunlarda antibiotik ichilgan bo‘lsa buni shifokorga aytish shart — aks holda natija yolg‘on manfiy chiqadi.
Davolash qoidalari
Antibiotik qo‘zg‘atuvchiga qarab tanlanadi va kursi to‘liq ichiladi, belgilar 2-kuni yo‘qolgan bo‘lsa ham. Yarim qoldirilgan kurs — chidamlilik va surunkali shakl uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri yo‘l.
Ikkita qoida ayniqsa muhim, ammo ko‘pincha buziladi:
- Jinsiy sherik ham davolanishi shart — belgilari bo‘lmasa ham. Aks holda infeksiya oldinga-orqaga qaytaverdi («ping-pong effekti»).
- Davolash davomida va kurs tugagach 7 kun jinsiy aloqadan tiyilish yoki prezervativdan foydalanish.
Bundan tashqari: spirtli ichimlik, o‘tkir ovqat va velosipeddan vaqtincha voz kechish, ko‘p suyuqlik ichish. Kurs tugagach nazorat tahlili topshiriladi — odatda 3–4 hafta keyin.
Davolanmasa nima bo‘ladi
Uretrit «o‘zi o‘tib ketmaydi» — belgilar susayishi mumkin, infeksiya esa qoladi. Asoratlar: prostatit, moyak orti yallig‘lanishi (epididimit), uretraning torayishi (strikturasi), sperma sifatining pasayishi va bepushtlik, reaktiv artrit. Xlamidiya esa sherikda kichik chanoq a’zolari yallig‘lanishi va naysimon bepushtlikka olib kelishi mumkin.
Ko‘p beriladigan savollar
UZI homilaga zararlimi? Yo‘q. Tibbiy ko‘rsatma bo‘yicha o‘tkazilgan UZI xavfsiz hisoblanadi. Ammo «xotira uchun» keraksiz takroriy seanslar ham tavsiya etilmaydi.
Birinchi skriningni o‘tkazib yuborsam nima bo‘ladi? Uni keyin qaytarib bo‘lmaydi. Bunday holatda shifokor ikkinchi trimestrdagi muqobil variantlarni taklif qiladi.
3D/4D UZI odatdagining o‘rnini bosadimi? Yo‘q. 3D/4D — qo‘shimcha imkoniyat; tashxis odatdagi ikki o‘lchamli rejimda qo‘yiladi.
Glyukozaga test og‘irmi? U bir necha soat vaqt oladi va ko‘ngil aynishi bo‘lishi mumkin, ammo gestatsion diabetni boshqa yo‘l bilan ishonchli aniqlab bo‘lmaydi.
Skrining natijasi «past xavf» chiqsa, hammasi joyidami? Bu tinchlantiruvchi natija, ammo 100 % kafolat emas. Shuning uchun keyingi skringlar ham o‘tkaziladi.
Doctor Hasan Medical Centerda
Klinikada urolog-androlog qabul qiladi, PZR va boshqa tahlillar o‘z laboratoriyasida bajariladi, davolash esa aniqlangan qo‘zg‘atuvchiga qarab tanlanadi — «har ehtimolga qarshi» emas. Agar siyishda noqulaylik yoki ajralma paydo bo‘lsa, dorixonadan dori olishdan oldin tahlil topshiring: bu davolashni bir necha barobar qisqartiradi.
Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.
Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz
