Maqolalar

Gipergidrozda dermatolog maslahati — Doctor Hasan Medical Center, Toshkent

Haddan ortiq terlash (gipergidroz): sabablari va zamonaviy yechimlari

Qo‘l berib ko‘rishishdan uyalish, kunda ikki marta kiyim almashtirish, klaviaturaga tomchi tushishi, oyoq kiyimning ho‘l bo‘lishi — haddan ortiq terlash odamning kasb va shaxsiy hayotini jiddiy cheklaydi, ammo ko‘pchilik buni «tabiatim shunaqa» deb qabul qiladi. Aslida gipergidroz davolanadigan holat, va uning bir nechta samarali usuli bor.

Qachon terlash «haddan ortiq» hisoblanadi

Terlash — tananing sovutish tizimi, va issiqda yoki jismoniy yuklamada u me’yor. Gipergidroz haqida terlash harorat va faollikka mos kelmaganda gapiriladi: odam tinch o‘tirganda, sovuq xonada yoki uyquda terlaydi, kiyim iz qoldiradi, teri doimiy nam bo‘lib zamburug‘ va yallig‘lanishga moyil bo‘ladi.

Ikki xil turi

Birlamchi gipergidroz odatda o‘smirlikda boshlanadi, simmetrik va cheklangan sohalarda kuzatiladi — kaft, tovon, qo‘ltiq, yuz. Uyquda bo‘lmaydi. Ko‘pincha oilaviy: yaqin qarindoshlarning birida ham shunday. Bu alohida holat, ichki kasallik belgisi emas.

Ikkilamchi gipergidroz kattalarda birdan boshlanadi, butun tana bo‘ylab tarqaladi va — eng muhim farqi — kechasi ham davom etadi. Bu holatda sabab qidiriladi.

Ikkilamchi terlash sabablari

  • qalqonsimon bez faoliyatining oshishi (tireotoksikoz);
  • qandli diabet va qon shakarining pasayishi epizodlari;
  • klimaks va gormonal o‘zgarishlar;
  • infeksiyalar — sil, surunkali yallig‘lanish o‘choqlari;
  • ba’zi dorilar — antidepressantlar, og‘riq qoldiruvchilar, gormonlar;
  • semizlik, spirtli ichimlik va psixoaktiv moddalar;
  • kamdan-kam — qon kasalliklari va o‘smalar.

Shuning uchun tungi terlash, vazn kamayishi, isitma yoki yurak tez urishi bilan birga kelsa — bu darhol tekshiruv uchun sabab.

Qanday tekshiruv kerak

Birlamchi gipergidrozda odatda katta tekshiruv talab qilinmaydi. Ikkilamchida esa minimal ro‘yxat: umumiy qon tahlili, glyukoza va glikirlangan gemoglobin, TTG va erkin T4, C-reaktiv oqsil, ko‘krak qafasi rentgeni, zarurat bo‘lsa gormonal profil. Shifokor shuningdek qabul qilinayotgan barcha dorilarni ko‘rib chiqadi.

Davolash: bosqichma-bosqich

  1. Tibbiy antiperspirantlar. Alyuminiy xlorid tuzlari yuqori konsentratsiyada, kechasi quruq teriga qo‘llaniladi va ertalab yuviladi. Bu birinchi qadam va ko‘p hollarda yetarli.
  2. Yodotrafik muolaja (iontoforez). Kaft va tovon terlashida samarali: zaif tok bilan, kursda o‘tkaziladi, keyin qo‘llab-quvvatlash rejimiga o‘tiladi.
  3. Botuline toksini in’ektsiyalari. Ter bezlariga boradigan nerv signalini vaqtincha to‘xtatadi. Ta’siri 4–9 oy, qo‘ltiq va kaftda ayniqsa yaxshi natija beradi.
  4. Ichga qabul qilinadigan preparatlar. Umumiy terlashda qo‘llaniladi, nojo‘ya ta’sirlari sababli shifokor nazorati ostida.
  5. Jarrohlik (simpatektomiya). Boshqa usullar yordam bermaganda, og‘ir holatlarda ko‘rib chiqiladi.

Kundalik maslahatlar

Paxta va tabiiy matolar, ter yig‘uvchi qistirmalar, kunda ikki marta yuvinish va terini yaxshi quritish, kofe, o‘tkir ovqat va spirtli ichimlikni kamaytirish, oyoq kiyimni almashtirib kiyish va antibakterial kukunlar — bular davolashni to‘ldiradi, ammo o‘rnini bosmaydi.

Ko‘p beriladigan savollar

Oq karash bo‘lsa, bu albatta anginami? Yo‘q. Oq karashni virusli infeksiyalar, jumladan infeksion mononukleoz ham beradi. Shuning uchun tez test yoki ekma kerak.

Antibiotikni 3-kuni to‘xtatsam bo‘ladimi? Yo‘q. Streptokokk anginasida kurs 10 kun davom etadi; erta to‘xtatish asoratlar va chidamlilik xavfini oshiradi.

Bolam anginadan keyin qachon maktabga borishi mumkin? Antibiotik boshlangandan 24 soat o‘tib va harorat tushgach — bemor endi yuqumli emas.

Chayish yordam beradimi? Tuzli eritma bilan chayish og‘riqni yengillashtiradi, ammo bakteriyani yo‘q qilmaydi va antibiotikni almashtirmaydi.

Muzqaymoq yeyish mumkinmi? Ha, sovuq tomoq og‘rig‘ini biroz yengillashtiradi. Faqat juda o‘tkir, sho‘r va qattiq taomlardan tiyilish kerak.

Doctor Hasan Medical Centerda

Klinikada dermatolog va endokrinolog birgalikda ishlaydi: avval terlash birlamchimi yoki ikkilamchi ekani aniqlanadi, laboratoriya tekshiruvlari o‘sha kuni bajariladi, keyin esa sizning holatingizga mos usul tanlanadi. Agar terlash ish yoki muloqotga xalaqit berayotgan bo‘lsa — bu chidashning emas, davolashning sababi.

Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.

Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz

Sherzod Shuxratovich Kxonxodjayev
Sherzod Shuxratovich Kxonxodjayev
Dermatolog
Siddiqov Abdulbosit Adxamovich
Siddiqov Abdulbosit Adxamovich
Endokrinolog
Doctor Hasan Medical Center — bog‘lanish
📍 Toshkent shahri, Sebzor massivi 1
📞 +998 95 146 00 72
✉️ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
🌐 Instagram · Telegram · Facebook · YouTube · TikTok
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ