Maqolalar
Homiladorlik skrininglari: trimestrlar bo‘yicha tekshiruvlar jadvali
Homiladorlik davomida tekshiruvlar ro‘yxati uzun ko‘rinadi va ko‘p ayol chalkashib qoladi: qaysi biri majburiy, qaysi biri xohishga ko‘ra, nega muddatlar bunchalik qat’iy. Aslida tizim mantiqiy: har bir skrining o‘z «oynasi»ga ega va aynan shu vaqtda maksimal ma’lumot beradi.
Nima uchun muddatlar qat’iy
Skrining natijasi homila o‘lchamlari va gormonlar darajasiga bog‘liq bo‘lib, ular haftalar bo‘yicha tez o‘zgaradi. Bir hafta kechikish natijani hisoblab bo‘lmaydigan qiladi. Shuning uchun birinchi skriningni «keyingi haftaga» surish mumkin emas — oyna yopiladi va imkoniyat qaytmaydi.
Homiladorlik tasdiqlangach: birinchi qadamlar
Odatda 6–10 haftada birinchi tashrif bo‘ladi. Bu bosqichda:
- homiladorlikni tasdiqlash va joylashuvini aniqlash uchun UZI (bachadondan tashqari homiladorlikni istisno qilish);
- homilaning yurak urishini ko‘rish;
- umumiy qon va siydik tahlili, qon guruhi va rezus omil;
- qandli diabetni istisno qilish uchun glyukoza;
- infeksiyalarga tekshiruvlar;
- TTG — qalqonsimon bez homila miyasining rivojlanishiga bevosita ta’sir qiladi;
- ferritin va gemoglobin — kamqonlik homiladorlikda juda ko‘p uchraydi.
Birinchi trimestr skriningi: 11 hafta 0 kun – 13 hafta 6 kun
Bu eng muhim skrining. U ikki qismdan iborat:
- UZI — homila o‘lchami (KTR), ensa burmasi qalinligi, burun suyagi, yurak urishi, ichki a’zolarning shakllanishi, homila soni va yo‘ldosh joylashuvi;
- Qon tahlili — ikki gormon ko‘rsatkichi.
Natija maxsus dastur bilan hisoblanadi va ehtimollik shaklida beriladi, masalan 1:5000. Bu tashxis emas — bu xavf bahosi. Yuqori xavf chiqsa, ginekolog qo‘shimcha tekshiruv taklif qiladi.
Ikkinchi trimestr: 18–21 hafta
Bu — anatomik skrining, homila tuzilishini eng batafsil ko‘rish imkoniyati. Shifokor bosh miya, yurak (to‘rt kamera va asosiy tomirlar), umurtqa, buyraklar, qorin devori, qo‘l-oyoq, yuz tuzilmalarini ko‘zdan kechiradi. Shuningdek yo‘ldosh holati, suv miqdori va bachadon bo‘yni uzunligi baholanadi — oxirgisi erta tug‘ruq xavfini baholash uchun muhim.
Aynan shu muddatda ko‘pchilik ota-ona jinsni ham biladi, ammo skriningning asosiy maqsadi bu emas.
Uchinchi trimestr: 30–34 hafta
Diqqat markazi o‘zgaradi: endi asosiy savol homilaning o‘sishi va holati.
- homila og‘irligini baholash va o‘sish egri chizig‘i;
- joylashuvi (bosh, dumba, ko‘ndalang);
- yo‘ldosh holati va joylashuvi;
- amniotik suyuqlik miqdori;
- Doppler — kindik arteriyasi va boshqa tomirlardagi qon oqimi; homilaning kislorod bilan ta’minlanishini ko‘rsatadi.
32-haftadan boshlab, ko‘rsatma bo‘yicha, KTG (kardiotokografiya) qo‘shiladi.
Tahlillar jadvali: asosiy nuqtalar
- Har tashrifda — qon bosimi, vazn, siydik tahlili (oqsil).
- Har trimestrda — umumiy qon tahlili (kamqonlik nazorati).
- 24–28 hafta — glyukozaga tolerantlik testi: gestatsion diabetni aniqlash. Bu test ko‘pincha e’tibordan chetda qoladi, ammo u juda muhim.
- Rezus-manfiy ayollarda — antitanalar nazorati va profilaktika masalasi.
- Infeksiyalarga takroriy tekshiruvlar — 3-trimestrda.
Natijani qanday o‘qish kerak
Uchta oddiy qoida yodda tursin:
- Skrining tashxis qo‘ymaydi — u faqat qo‘shimcha tekshiruv kerakmi yoki yo‘qligini aytadi.
- «Yuqori xavf» — hukm emas. Yuqori xavf guruhidagi homiladorliklarning aksariyati sog‘lom bola bilan yakunlanadi.
- Raqamlarni internetdan izlamang. Ko‘rsatkichlar ayolning yoshi, vazni, muddati va boshqa omillar bilan birga hisoblanadi — kontekstsiz raqam ma’nosiz.
Skringa qanday tayyorlanish kerak
Birinchi trimestr UZI si uchun maxsus tayyorgarlik shart emas, ba’zi klinikalar biroz to‘la qovuq so‘raydi. Qon tahlilini och qorinda topshirish kerak. Oxirgi hayzning birinchi kunini aniq bilib boring — muddat hisobi shunga tayanadi. Oldingi UZI xulosalari va tahlillarni birga olib keling.
Ko‘p beriladigan savollar
UZI homilaga zararlimi? Yo‘q. Tibbiy ko‘rsatma bo‘yicha o‘tkazilgan UZI xavfsiz hisoblanadi. Ammo «xotira uchun» keraksiz takroriy seanslar ham tavsiya etilmaydi.
Birinchi skriningni o‘tkazib yuborsam nima bo‘ladi? Uni keyin qaytarib bo‘lmaydi. Bunday holatda shifokor ikkinchi trimestrdagi muqobil variantlarni taklif qiladi.
3D/4D UZI odatdagining o‘rnini bosadimi? Yo‘q. 3D/4D — qo‘shimcha imkoniyat; tashxis odatdagi ikki o‘lchamli rejimda qo‘yiladi.
Glyukozaga test og‘irmi? U bir necha soat vaqt oladi va ko‘ngil aynishi bo‘lishi mumkin, ammo gestatsion diabetni boshqa yo‘l bilan ishonchli aniqlab bo‘lmaydi.
Skrining natijasi «past xavf» chiqsa, hammasi joyidami? Bu tinchlantiruvchi natija, ammo 100 % kafolat emas. Shuning uchun keyingi skringlar ham o‘tkaziladi.
Doctor Hasan Medical Centerda
Markazimizda ginekolog qabuli, homiladorlik UZI si (jumladan 3D/4D), laboratoriya tahlillari va Doppler tekshiruvi bir joyda jamlangan — natijani darhol shifokor bilan muhokama qilish mumkin. Skrining muddatlarini o‘tkazib yubormang: ular tasodifan tanlanmagan.
Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.
Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz


