Maqolalar

Vitamin D tanqisligi — endokrinolog va laboratoriya tekshiruvi — Doctor Hasan Medical Center, Toshkent

Vitamin D yetishmasligi: belgilari, tahlil va dozalash

Doimiy charchoq, mushak va suyak og'riqlari, tez-tez shamollash, kayfiyat pasayishi — bu shikoyatlar ortida ko'pincha vitamin D tanqisligi yashiringan bo'ladi. Quyoshli o'lkamizda ham bu muammo juda keng tarqalgan. Doctor Hasan Medical Center endokrinologi va laboratoriya mutaxassisi vitamin D tanqisligining belgilari, tahlil topshirish va to'g'ri dozalash haqida so'zlab beradi.

Vitamin D nima uchun kerak?

Vitamin D — organizmda gormon kabi ishlaydigan yagona vitaminlardan biri. U kalsiy va fosforning ichakdan so'rilishini ta'minlaydi, suyak va tishlarning mustahkamligini saqlaydi, mushak kuchi, immunitet, kayfiyat va moddalar almashinuvida qatnashadi. Uning asosiy qismi quyosh nuri ta'sirida terida hosil bo'ladi, oz qismi esa ovqat bilan keladi.

Qiziq jihati: quyoshli mamlakatlarda ham tanqislik keng tarqalgan. Sabablari — yopiq binolarda o'tkaziladigan hayot, quyoshdan himoya vositalari, yopiq kiyim, havoning changlanishi va terining yoshga qarab vitamin ishlab chiqarish qobiliyati pasayishi.

Tanqislik belgilari

  • doimiy charchoq va kuch yetishmasligi hissi;
  • mushaklarda og'riq, zaiflik, oyoqlarda «g'ovlash»;
  • suyak va bel og'riqlari;
  • tez-tez shamollash va infektsiyalarga moyillik;
  • kayfiyat pasayishi, xavotir, uyqu buzilishi;
  • soch to'kilishi va tirnoqlarning mo'rtlashuvi;
  • yaralarning sekin bitishi.

Bu belgilar nospesifik — ular kamqonlik, qalqonsimon bez kasalliklari va boshqa holatlarda ham uchraydi. Shuning uchun taxmin bilan emas, tahlil natijasi bilan ish ko'rish to'g'ri.

Kimlar xavf guruhida?

  • ish kuni asosan bino ichida o'tadigan odamlar;
  • 60 yoshdan oshganlar — terida vitamin sintezi pasayadi;
  • homilador va emizikli ayollar;
  • vazni ortiq odamlar — vitamin yog' to'qimasida «qamalib» qoladi;
  • oshqozon-ichak kasalliklari borlar — so'rilish buziladi;
  • buyrak va jigar kasalliklari borlar;
  • terisi to'q ranglilar va yopiq kiyinadiganlar.

Qanday tahlil topshiriladi?

Vitamin D holatini aniq ko'rsatadigan tahlil — qondagi 25(OH)D (25-gidroksivitamin D) darajasi. Natijalar odatda quyidagicha baholanadi:

  • 20 ng/ml dan past — tanqislik (defitsit);
  • 20–30 ng/ml — yetishmovchilik;
  • 30–100 ng/ml — me'yoriy daraja;
  • 100 ng/ml dan yuqori — ortiqcha, zaharlanish xavfi.

Tahlil uchun maxsus tayyorgarlik talab etilmaydi, uni kunning istalgan vaqtida topshirish mumkin. Doctor Hasan Medical Center laboratoriyasida tahlil zamonaviy uskunalarda bajariladi va natija qisqa muddatda tayyor bo'ladi. Zarur bo'lganda shifokor kalsiy, fosfor va boshqa qo'shimcha ko'rsatkichlarni ham tekshirtiradi.

Dozalash: nega shifokor belgilashi kerak?

Vitamin D dozasi tahlil natijasiga, yoshga, vaznga va yo'ldosh kasalliklarga qarab tanlanadi:

  • profilaktik dozalar — tanqislik bo'lmaganda, odatda kattalar uchun kuniga 600–2000 XB oralig'ida buyuriladi;
  • davolash dozalari — tasdiqlangan tanqislikda ancha yuqori bo'ladi va faqat shifokor tomonidan, muddati ko'rsatilgan holda belgilanadi;
  • davolash oxirida nazorat tahlili topshiriladi va doza profilaktik darajaga tushiriladi.

Muhim ogohlantirish: vitamin D yog'da eriydigan vitamin bo'lib, ortiqcha dozada organizmda to'planadi. Nazoratsiz yuqori dozalar qabul qilish kalsiy almashinuvi buzilishiga, buyrak toshlariga va zaharlanishga olib kelishi mumkin. «Ko'p bo'lsa yaxshi» qoidasi bu yerda ishlamaydi — dozani shifokor bilan maslahatlashib belgilang.

Qanday to'g'ri qabul qilish kerak?

  • vitamin D yog'li ovqat bilan birga yaxshiroq so'riladi — uni ovqat paytida qabul qiling;
  • muntazamlik muhim: har kuni bir vaqtda ichish samaraliroq;
  • parhezga yog'li baliq, tuxum sarig'i va sut mahsulotlarini qo'shing;
  • kuniga 15–20 daqiqa ochiq havoda quyoshda bo'lishga harakat qiling;
  • 3–6 oydan so'ng nazorat tahlilini unutmang.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

  • doimiy charchoq va mushak og'riqlari bezovta qilsa;
  • tez-tez kasal bo'lsangiz;
  • soch to'kilishi kuchaysa;
  • ilgari tanqislik aniqlanib, nazorat tahlili topshirilmagan bo'lsa.

Qaysi mahsulotlarda vitamin D ko'p?

  • yog'li baliq — losos, skumbriya, seld (eng boy tabiiy manba);
  • baliq jigari va baliq moyi;
  • tuxum sarig'i;
  • mol jigari;
  • vitamin bilan boyitilgan sut mahsulotlari.

Shuni bilish kerakki, faqat ovqat bilan kunlik ehtiyojni qoplash qiyin — mahsulotlardagi miqdor nisbatan kam. Shuning uchun tasdiqlangan tanqislikda shifokor odatda dori shaklini ham buyuradi, to'g'ri ovqatlanish esa yordamchi rol o'ynaydi.

Doctor Hasan Medical Center'da tekshiruv

Markazimizda endokrinolog ko'rigi va 25(OH)D tahlilini bir tashrifda topshirish mumkin: laboratoriyamiz tez va aniq natija beradi, shifokor esa natijaga qarab individual dozani belgilab beradi. Markaz har kuni soat 8:00 dan 00:00 gacha ishlaydi. Qabulga yozilish: +998 95 146 00 72.

Ushbu yo'nalish shifokorlari

Siddiqov Abdulbosit Adxamovich
Siddiqov Abdulbosit Adxamovich
Endokrinolog
Ramazon Turgunov Nematullayevich
Ramazon Turgunov Nematullayevich
Laboratoriya shifokori
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ