Maqolalar

Ginekolog qabuli va kichik tos UZI si — Doctor Hasan Medical Center, Toshkent

Og‘riqli hayz va hayz oldi sindromi: qachon bu me’yor emas

«Hayz og‘riqli bo‘lishi normal» — bu jumla ko‘p ayolni yillar davomida shifokordan uzoqlashtiradi. Haqiqat esa oraliqda: hayzning birinchi kunlarida yengil noqulaylik haqiqatan tabiiy, ammo ishga borolmaslik, og‘riq qoldiruvchisiz turolmaslik va har oy yotib qolish — bu me’yor emas va sababi bor.

Ikki turdagi og‘riq

  • Birlamchi dismenoreya — a’zolarda kasallik yo‘q, og‘riq bachadonning ortiqcha qisqarishi va prostaglandinlar ta’siridan kelib chiqadi. Odatda o‘smirlikda, hayz boshlangandan 1–2 yil o‘tib paydo bo‘ladi va yosh ortishi bilan, ayniqsa tug‘ruqdan keyin kamayadi.
  • Ikkilamchi dismenoreya — ortida aniq sabab turadi: endometrioz, bachadon miomasi, adenomioz, tuxumdon kistasi, tos a’zolarining surunkali yallig‘lanishi, spiral. U ko‘pincha keyinroq boshlanadi va yildan yilga kuchayib boradi.

Xavotirli belgilar — tekshirilish sababi

  • og‘riq shu qadar kuchliki, ishga yoki o‘qishga borib bo‘lmaydi;
  • oddiy og‘riq qoldiruvchilar yordam bermaydi;
  • og‘riq yillar davomida kuchayib boryapti;
  • og‘riq hayzdan bir necha kun oldin boshlanadi va undan keyin ham davom etadi;
  • jinsiy aloqada og‘riq;
  • ich kelishi yoki siyish paytida og‘riq, ayniqsa hayz kunlarida;
  • hayz juda ko‘p: prokladkani 1–2 soatda almashtirish, laxtalar;
  • tsikllar orasida qon ketishi;
  • homiladorlik bir yildan beri yuz bermayapti;
  • og‘riq bilan birga isitma va noxush hidli ajralma.

Bu belgilarning bittasi ham «chidash» sababi emas — ular tekshiruv sababi.

Hayz oldi sindromi (PMS) va PMDB

PMS — hayzdan 5–10 kun oldin paydo bo‘ladigan va hayz boshlanishi bilan yo‘qoladigan belgilar to‘plami: sut bezlarining qotishi, shish, bosh og‘rig‘i, asabiylik, kayfiyat o‘zgarishi, ishtahaning ortishi. Yengil darajada bu ko‘pchilikda uchraydi.

Ammo belgilar munosabatlarga va ishga jiddiy ta’sir qilsa, kuchli tushkunlik, xavotir yoki g‘azab bo‘lsa — bu hayz oldi disforik buzilishi (PMDB) bo‘lishi mumkin. U alohida davolanadi va «xarakter» deb qabul qilinmasligi kerak.

Foydali qadam: 2–3 oy davomida belgilar kundaligini yuritish. U shifokorga belgilar tsikl bilan bog‘liqmi yoki doimiy ekanini ko‘rsatadi — bu tashxis uchun hal qiluvchi ma’lumot.

Tekshiruv nimadan iborat

  1. Ginekolog ko‘rigi va batafsil so‘roq: og‘riq qachon boshlangan, qanchalik kuchli, nima yordam beradi.
  2. Kichik tos a’zolari UZI si — mioma, kista, adenomioz belgilarini ko‘rish uchun. Tsiklning ma’lum kunida qilish tavsiya etiladi.
  3. Qon tahlillari — umumiy qon (kamqonlik ko‘p qon ketishida uchraydi), ferritin, TTG.
  4. Infeksiyalarga surtma — yallig‘lanish shubhasi bo‘lsa.
  5. Gormonal tahlillar — ko‘rsatma bo‘yicha, tsiklning tegishli kunlarida.
  6. Zarur bo‘lsa — MRT yoki laparoskopiya masalasi ko‘rib chiqiladi (endometrioz shubhasida).

Nima yordam beradi

  • Og‘riqqa qarshi vositalar — ular og‘riq boshlanishidan oldin yoki dastlabki soatlarda qabul qilinganda ancha samarali ishlaydi. Kuchayib ketgan og‘riqni bosish qiyinroq.
  • Issiqlik — qorinning pastki qismiga iliq grelka; oddiy, ammo isbotlangan samara.
  • Jismoniy faollik — yengil mashqlar va yurish og‘riqni kamaytiradi.
  • Gormonal kontratseptivlar — shifokor tayinlovi bilan; ular birlamchi dismenoreyada va endometriozda samarali.
  • Sababni davolash — mioma, kista, yallig‘lanish aniqlansa, davolash o‘shanga qaratiladi.
  • Uyqu va stress bilan ishlash — PMS belgilariga sezilarli ta’sir qiladi.

Nima yordam bermaydi

Har oy og‘riqqa chidash va uni «ayollik taqdiri» deb qabul qilish; internetdan olingan gormonal dorilarni o‘zi ichish; og‘riq qoldiruvchini yillar davomida tekshiruvsiz ichish. Oxirgisi ayniqsa xavfli: og‘riq bosiladi, sabab esa (masalan, endometrioz) rivojlanishda davom etadi va reproduktiv salomatlikka ta’sir qiladi.

Ko‘p beriladigan savollar

Tug‘ruqdan keyin og‘riq o‘tadimi? Birlamchi dismenoreyada ko‘pincha ha. Ammo og‘riq ikkilamchi bo‘lsa, ya’ni sabab bo‘lsa, tug‘ruq uni bartaraf etmaydi.

Og‘riq qoldiruvchi doimiy ichish zararlimi? Har oy bir-ikki kun qabul qilish odatda xavfsiz. Ammo doza oshib borsa yoki samara pasaysa — bu tekshirilish sababi.

Issiq grelka xavfsizmi? Ha, agar harorat, kuchli og‘riq va noaniq tashxis bo‘lmasa. O‘tkir qorin og‘rig‘ida isitish mumkin emas.

Kontratseptiv ichsam, keyin homilador bo‘lolamanmi? Ha. Ularni to‘xtatgandan keyin fertillik odatda tez tiklanadi.

Sport qilish mumkinmi? Nafaqat mumkin, balki foydali: yengil aerob yuklama va cho‘zilish og‘riqni kamaytiradi.

Doctor Hasan Medical Centerda

Markazimizda ginekolog qabuli, kichik tos a’zolari UZI si, laboratoriya tahlillari va davolash bir joyda tashkil etilgan. Og‘riqli hayzni yillab kutmang: ko‘pchilik holatda sabab aniq va davolanadi.

Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.

Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz

Muxamedova Muxabbat Mavlyanovna
Muxamedova Muxabbat Mavlyanovna
Ginekolog
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ