Maqolalar

Homiladorlikda rezus-konflikt bo‘yicha ginekolog maslahati — Doctor Hasan Medical Center, Toshkent

Rezus-konflikt: manfiy rezusli ayol homiladorlikda nimani bilishi kerak

«Sizning rezusingiz manfiy» — bu jumla ko‘p ayolni qo‘rqitadi, garchi o‘zi hech qanday kasallik anglatmasa ham. Manfiy rezus — bu odamlarning taxminan 15 foizida uchraydigan oddiy irsiy xususiyat. Ahamiyatga ega bo‘ladigan yagona holat — homiladorlik, va bu holatda ham bugungi tibbiyot muammoni deyarli butunlay oldini oladi. Muhimi — o‘z vaqtida harakat qilish.

Rezus omili nima

Rezus — eritrotsitlar yuzasidagi oqsil. Agar u bo‘lsa, rezus musbat (Rh+), bo‘lmasa — manfiy (Rh−). Bu qon guruhidan mustaqil xususiyat va salomatlikka hech qanday ta’sir qilmaydi. Muammo faqat bitta vaziyatda yuzaga keladi: ona Rh−, bola esa otadan Rh+ ni meros qilib olgan bo‘lsa.

Konflikt qanday rivojlanadi

Odatda ona va bola qoni aralashmaydi — ularni yo‘ldosh ajratib turadi. Ammo tug‘ruq paytida, homila tushishida, jarohatda yoki ba’zi muolajalarda bolaning bir necha tomchi qoni onaning qon oqimiga tushishi mumkin. Onaning immun tizimi Rh+ eritrotsitlarni begona deb bilib, ularga qarshi antitanalar ishlab chiqaradi — bu jarayon sensibilizatsiya deyiladi.

Muhim nuqta: birinchi homiladorlikda bola odatda zarar ko‘rmaydi, chunki antitanalar hosil bo‘lishga ulgurmaydi. Xavf keyingi homiladorliklarda yuzaga keladi: bir marta shakllangan antitanalar yo‘ldoshdan o‘tib, bolaning eritrotsitlarini buzadi. Natijada homilada anemiya, sariqlik, og‘ir holatlarda shish va yurak yetishmovchiligi rivojlanadi.

Qaysi holatlarda antitanalar paydo bo‘lishi mumkin

  • Rh+ bola tug‘ilishi;
  • homila tushishi yoki abort — muddatidan qat’i nazar;
  • bachadondan tashqari homiladorlik;
  • qorinning jarohati;
  • amniotsentez, xorion bioptati va boshqa invaziv muolajalar;
  • homiladorlik davridagi qon ketishi;
  • o‘tmishda mos kelmaydigan qon quyilishi.

Kuzatuv rejasi

  1. Hisobga turishda — ayolning va (iloji bo‘lsa) erning qon guruhi va rezusi aniqlanadi. Er ham Rh− bo‘lsa, konflikt bo‘lishi mumkin emas va qo‘shimcha kuzatuv shart emas.
  2. Rezus antitanalari tahlili — Rh− ayolda hisobga turishdan boshlab muntazam: odatda 28-haftagacha oyiga bir marta, keyin tez-tez. Antitana topilsa, uning titri kuzatiladi.
  3. UZI kuzatuvi — antitanalar bo‘lsa, homilaning holati, o‘rta miya arteriyasidagi qon oqim tezligi baholanadi. Bu usul homila anemiyasini qon olmasdan aniqlash imkonini beradi.

Profilaktika: anti-D immunoglobulin

Bu zamonaviy akusherlikning eng samarali profilaktik choralaridan biri. Preparat onaning immun tizimi bolaning eritrotsitlarini «ko‘rib ulgurmasidan» ularni neytrallaydi va antitanalar shakllanishining oldini oladi.

U qachon yuboriladi:

  • 28-haftada — rejali profilaktika (antitanalar yo‘q bo‘lsa);
  • tug‘ruqdan keyingi 72 soat ichida — bola Rh+ bo‘lib chiqsa;
  • homila tushishi, abort, bachadondan tashqari homiladorlik, qorin jarohati yoki invaziv muolajadan keyin.

Eng muhimi: immunoglobulin antitanalar allaqachon shakllangan bo‘lsa ishlamaydi — u faqat oldini oladi, mavjudini yo‘q qilmaydi. Shuning uchun 72 soatlik oynani o‘tkazib yubormaslik hal qiluvchi ahamiyatga ega.

Antitanalar allaqachon bo‘lsa

Bu homiladorlikni to‘xtatish uchun sabab emas. Bunday homiladorlik yuqori xavfli deb hisoblanadi va zich kuzatiladi: antitana titri muntazam o‘lchanadi, UZI bilan homilaning anemiyasi baholanadi. Zarurat bo‘lsa homilaga bachadon ichida qon quyish o‘tkaziladi — bu bugun yaxshi ishlab chiqilgan usul. Tug‘ruq muddati va usuli holatga qarab belgilanadi.

Ko‘p beriladigan savollar

Gerpes qonda topilsa, davolash kerakmi? Yo‘q. Antitanalar faqat virus bilan uchrashganingizni ko‘rsatadi. Davolash toshma yoki belgilar bo‘lganda tayinlanadi.

Immunitetni ko‘taruvchi dorilar yordam beradimi? Ularning aksariyatida isbot bazasi yo‘q. Uyqu, ovqatlanish va stressni tartibga solish ancha samarali.

Qatqaloqni ko‘chirsa bo‘ladimi? Yo‘q. Bu bitishni cho‘zadi, infeksiya qo‘shilish va iz qolish xavfini oshiradi.

Toshma bo‘lmasa yuqtirish mumkinmi? Ha, bunday ehtimol bor, garchi u toshma davridagidan ancha past bo‘lsa ham. Bu ayniqsa jinsiy gerpesga tegishli.

Bolaga o‘tadimi? Ha. Toshma bor davrda chaqaloqni o‘pmang va qo‘lni yaxshilab yuving — chaqaloqda gerpes og‘ir kechadi.

Doctor Hasan Medical Centerda

Klinikada ginekologlar va UZI shifokorlari birga ishlaydi: qon guruhi va rezus, antitanalar tahlili laboratoriyada bajariladi, homila holati UZI bilan kuzatiladi. Agar rezusingiz manfiy bo‘lsa — homiladorlikni rejalashtirish bosqichidayoq antitanalar tahlilini topshiring va kuzatuv rejasini shifokor bilan kelishib oling.

Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.

Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz

Muxamedova Muxabbat Mavlyanovna
Muxamedova Muxabbat Mavlyanovna
Ginekolog
Nazarov Saloxiddin Xusniddinovich
Nazarov Saloxiddin Xusniddinovich
UZI (ultratovush diagnostikasi) mutaxassisi
Turdieva Kommuna Eshpulatovna
Turdieva Kommuna Eshpulatovna
UZI (ultratovush diagnostikasi) mutaxassisi
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ