Maqolalar
Seboreya dermatiti va qazg‘oq: nega qaytadi va nima yordam beradi
Qora kiyimdagi oq zarrachalar, quloq orqasidagi qizarish, qosh orasidagi po‘st tashlash va doimiy qichishish — bu belgilar bilan odam odatda dorixonaga boradi, shifokorga emas. Shampun bir-ikki hafta yordam beradi, keyin hammasi qaytadi. Sabab shundaki, qazg‘oq mustaqil kasallik emas — u ko‘p hollarda seboreya dermatitining yengil shakli, va uni to‘xtatib turadigan vosita kasallikni davolamaydi.
Nima uchun paydo bo‘ladi
Terida yog‘ bezlari ko‘p bo‘lgan joylarda — bosh terisi, qosh, burun qanotlari, quloq orqasi, ko‘krak o‘rtasi — Malassezia nomli zamburug‘ yashaydi. U barcha odamlarda bor va normal mikroflora qismi hisoblanadi. Ammo ba’zi odamlarda immun tizimi uning parchalanish mahsulotlariga haddan tashqari javob beradi: teri qizaradi, yallig‘lanadi va tez ko‘chadi. Shu sababli seboreya dermatiti «iflos teri» belgisi emas va boshqa odamga yuqmaydi.
Belgilari
- sarg‘ish yoki oq, yog‘li qipiqlar — quruq qazg‘oqdan farqli ravishda ular teriga yopishib turadi;
- qizargan, chegarasi aniq dog‘lar — ko‘pincha qosh orasida, burun qanotlarida, quloq orqasida;
- qichishish, ba’zan achishish;
- soqol va mo‘ylov sohasida po‘st tashlash;
- chaqaloqlarda — boshdagi zich sarg‘ish qobiq («gnayd»), bu o‘zi o‘tib ketadigan alohida shakl.
Nima kuchaytiradi
Kasallik to‘lqinsimon kechadi, va qo‘zg‘alishlar odatda tasodifiy emas. Eng ko‘p ta’sir qiluvchi omillar: stress va uyqu yetishmasligi, sovuq mavsum va quruq havo, spirtli ichimlik, shirinlik va o‘tkir ovqat ko‘pligi, qattiq suv va agressiv shampunlar, bosh terisini tirnash. Immun tizimi zaiflashgan holatlar va Parkinson kasalligida seboreya odatda og‘irroq kechadi.
Davolash: ikki bosqich
Birinchi bosqich — yallig‘lanishni bosish. Ketokonazol, tsiklopiroks yoki rux piritionli dorivor shampunlar haftada 2–3 marta, terida 5 daqiqa ushlab turiladi — bu asosiy xato bo‘ladigan joy: shampun darhol yuvilsa ishlamaydi. Kuchli qizarishda shifokor qisqa muddatga mahalliy gormonal yoki kalsinevrin ingibitorli kremlarni qo‘shadi.
Ikkinchi bosqich — qo‘llab-quvvatlash. Belgilar yo‘qolgach davolash to‘xtatilmaydi, balki siyraklashtiriladi: haftada bir marta yoki ikki haftada bir. Aynan shu bosqichni o‘tkazib yuborish qaytalanishning eng ko‘p sababi.
Uyda nimaga e’tibor berish
- issiq emas, iliq suv bilan yuvish — issiq suv yog‘ bezlarini rag‘batlantiradi;
- tirnoq bilan tirnamaslik — mikrojarohatlar yallig‘lanishni kuchaytiradi;
- spirtli losonlardan voz kechish — ular terini quritadi va javob sifatida yog‘ ishlab chiqarishni oshiradi;
- yostiq jildini tez-tez almashtirish;
- quyosh nuri ko‘pincha holatni yaxshilaydi, ammo kuyish zararli.
Qachon dermatologga borish kerak
Dorixona shampuni ikki hafta ichida yordam bermasa, dog‘lar yuz va tanaga tarqalsa, teri namlanib, yorilib qolsa yoki soch to‘kila boshlasa — o‘z-o‘zini davolashni to‘xtatish kerak. Seboreyani psoriaz, atopik dermatit, teri zamburug‘i va boshqa holatlar bilan chalkashtirish oson, davolash esa ularda butunlay boshqacha.
Ko‘p beriladigan savollar
Ko‘krak og‘rig‘i bo‘lmasa, infarkt bo‘lmaganmi? Bo‘lgan bo‘lishi mumkin. Diabet bilan yashovchilarda, ayollarda va keksalarda og‘riq kuchsiz yoki umuman bo‘lmasligi mumkin — asosiy belgi hansirash, holsizlik va sovuq ter bo‘ladi.
Nitroglitserin yordam bersa, bu stenokardiya degani-mi? Shart emas. Nitrat og‘riqni qisman bosishi mumkin, ammo bu infarktni istisno qilmaydi. Og‘riq 20 daqiqadan uzoq davom etsa, tez yordam kerak.
Aspirinni har doim ichish mumkinmi? Yo‘q. Aspiringa allergiya, faol qon ketishi, yaqinda o‘tkazilgan insult yoki shifokor taqig‘i bo‘lsa ichilmaydi. Shubha bo‘lsa dispetcherdan so‘rang.
Infarktdan keyin normal hayotga qaytish mumkinmi? Ha. Zamonaviy davolash va reabilitatsiya ko‘pchilik bemorga ishga va jismoniy faollikka qaytish imkonini beradi — dastur kardiolog nazoratida tuziladi.
Yosh odamda infarkt bo‘ladimi? Ha, va bunday holatlar ortib bormoqda. Asosiy sabablar — chekish, nazoratsiz xolesterin, semizlik va irsiy moyillik.
Doctor Hasan Medical Centerda
Klinikada dermatolog terini dermatoskop bilan ko‘radi, zarurat bo‘lsa qipiqdan zamburug‘ga tekshiruv oladi va davolashni bosqichma-bosqich — faol va qo‘llab-quvvatlovchi qismlari bilan — tuzib beradi. Agar qazg‘oq bir necha oydan beri qaytaraversa, bu shampunni emas, yondashuvni o‘zgartirish vaqti keldi degani.
Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.
Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz
