Maqolalar

Doctor Hasan Medical Center qabulxonasi, Toshkent

Stenokardiya nima: belgilari, ko'krak og'rig'i va davolash

Zinapoyaga ko'tarilganda yoki tez yurganda ko'krak qafasida paydo bo'ladigan siquvchi og'riqni oddiy charchoqqa yo'yib bo'lmaydi. Ko'pincha bu stenokardiya — yurak ishemik kasalligining eng ko'p uchraydigan ko'rinishi. Doctor Hasan Medical Center kardiologi og'riqni qanday farqlash, qanday tekshiruvlar kerakligi va qachon shoshilinch yordam chaqirish zarurligini tushuntiradi.

Yurak ishemik kasalligi nima?

Yurak mushagi o'z ishi uchun kislorodni koronar arteriyalar orqali oladi. Yillar davomida bu tomirlar devorida xolesterin pilakchalari to'planadi va tomir bo'shlig'i torayadi. Tinch holatda qon oqimi yetarli bo'lishi mumkin, ammo yuklama paytida — yurish, zinapoya, og'ir ko'tarish, sovuqqa chiqish yoki kuchli asabiylashishda — yurakning kislorodga ehtiyoji ortadi va yetishmovchilik yuzaga keladi. Aynan shu holat ishemiya deb ataladi, uning og'riq bilan namoyon bo'lishi esa stenokardiyadir.

Stenokardiya qanday namoyon bo'ladi?

  • to'sh suyagi orqasida siquvchi, bosuvchi yoki achishtiruvchi og'riq;
  • og'riq chap yelka, qo'l, kurak orasi, bo'yin yoki pastki jag'ga tarqalishi;
  • og'riq jismoniy yuklama, sovuq havo, to'yib ovqatlanish yoki stress paytida boshlanadi;
  • tinch holatda odatda bir necha daqiqada o'tib ketadi;
  • og'riq bilan birga havo yetishmasligi, ko'ngil aynishi, sovuq ter, kuchsizlik kuzatilishi mumkin;
  • ba'zi bemorlarda, ayniqsa qandli diabet bilan yashayotganlarda va yoshi ulug'larda og'riq o'rniga faqat hansirash yoki holsizlik bo'ladi.

Qachon zudlik bilan tez yordam chaqirish kerak?

Quyidagi belgilar yurak infarkti yoki beqaror stenokardiyadan darak berishi mumkin va kutishga vaqt yo'q:

  • ko'krakdagi og'riq 15-20 daqiqadan ortiq davom etsa va tinch holatda kamaymasa;
  • og'riq odatdagidan kuchliroq, tez-tez yoki kamroq yuklamada paydo bo'la boshlagan bo'lsa;
  • og'riq kechasi, tinch yotgan holatda tursa;
  • og'riqqa kuchli hansirash, sovuq ter, hushdan ketish yoki qattiq qo'rquv qo'shilsa.

Bunday holatda darhol tez yordam chaqirish, bemorni o'tirgan yoki yarim o'tirgan holatda tinchlantirish va uni yolg'iz qoldirmaslik kerak. O'zi mashinada shifoxonaga borishga urinish xavfli.

Xavf omillari

  • yuqori qon bosimi va uning nazoratsizligi;
  • chekish, shu jumladan passiv chekish;
  • qondagi xolesterin va boshqa yog' ko'rsatkichlarining oshishi;
  • qandli diabet va qandga chidamlilikning buzilishi;
  • ortiqcha vazn, kam harakat, uzoq davom etgan stress va uyqusizlik;
  • yaqin qarindoshlarda erta yoshda yurak xurujlari bo'lgani;
  • erkaklarda 45 yoshdan, ayollarda 55 yoshdan keyin xavf ortadi.

Qanday tekshiruvlar o'tkaziladi?

Kardiolog avvalo og'riqning xarakterini batafsil aniqlaydi: qachon, qanday sharoitda paydo bo'ladi, qancha davom etadi, nimadan keyin o'tadi. Keyin qon bosimi, puls va yurak tonlari baholanadi. Odatda quyidagi tekshiruvlar tayinlanadi: elektrokardiografiya, kerak bo'lganda Holter monitoringi (yurak ritmini bir sutka davomida kuzatish), yurakning ultratovush tekshiruvi, jismoniy yuklama bilan o'tkaziladigan sinov, hamda laboratoriya tahlillari — lipid profili, qon qandi, gemoglobin, qalqonsimon bez ko'rsatkichlari. Ba'zi hollarda koronar arteriyalar holatini aniqroq ko'rish uchun maxsus rentgenologik tekshiruv muhokama qilinadi; bunday qaror faqat kardiolog tomonidan qabul qilinadi.

Davolash tamoyillari

Yurak ishemik kasalligini davolash uch ustunga tayanadi. Birinchisi — turmush tarzini o'zgartirish: chekishni butunlay tashlash, tuz va to'yingan yog'larni kamaytirish, sabzavot, baliq va don mahsulotlariga boy ovqatlanish, kunlik piyoda yurish, vazn va uyquni tartibga solish. Ikkinchisi — shifokor tayinlaydigan doimiy dori terapiyasi: u qon bosimini, xolesterinni va yurak yukini nazorat qiladi. Bu preparatlarni o'zicha to'xtatish yoki qo'shnining tavsiyasi bilan almashtirish xavfli. Uchinchisi — tomir torayishi og'ir bo'lgan hollarda qon oqimini tiklashga qaratilgan jarrohlik yoki endovaskulyar aralashuv, bu haqda qaror to'liq tekshiruv natijalariga ko'ra qabul qilinadi.

Kundalik profilaktika

  • qon bosimini uy sharoitida muntazam o'lchab, yozib borish;
  • yiliga kamida bir marta lipid profili va qon qandini tekshirish;
  • haftasiga bir necha marta o'rtacha jadallikdagi harakat, ammo kardiolog ruxsati bilan;
  • tuz miqdorini kamaytirish va spirtli ichimliklardan voz kechish;
  • surunkali stress va uyqu buzilishini e'tibordan chetda qoldirmaslik.

Yurak xurujlari bilan bog'liq shikoyatlarni kundalik daftarga yozib borish juda foydali: og'riq qachon, qanday sharoitda paydo bo'ldi, necha daqiqa davom etdi, qanday holatda o'tdi. Bunday yozuvlar kardiologga stenokardiyaning turg'unmi yoki o'zgaruvchanligini tez aniqlashga yordam beradi va tekshiruv rejasini to'g'ri tuzishga imkon yaratadi.

Xulosa

Stenokardiya — yurakning ochiq ogohlantirishi. Uni o'z vaqtida tekshirtirish infarkt xavfini sezilarli kamaytiradi, tekshiruvni kechiktirish esa aksincha. Agar ko'krak qafasida yuklamada paydo bo'ladigan og'riq yoki hansirashni sezayotgan bo'lsangiz, Doctor Hasan Medical Center kardiologi ko'rigidan o'ting. Tashxis va davolash rejasi faqat shifokor ko'rigi hamda tekshiruv natijalariga asoslanadi.

Ushbu yo'nalish shifokorlari

Miraxmedova Aysara Hushvaqtovna
Miraxmedova Aysara Hushvaqtovna
Kardiolog
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ