Maqolalar
Surtma tahlili natijalari: leykotsitlar, kokklar, leptotrix
Ginekologik ko‘rikdan keyin qo‘lingizga «leykotsitlar 15–20», «flora aralash», «leptotrix topildi» kabi yozuvlar tushgan varaq beriladi — va ko‘p ayollar uni internetda tushunishga urinib, keraksiz xavotirga tushadi. Aslida flora surtmasi oddiy, arzon va juda foydali tahlil: u qin, bachadon bo‘yni va siydik chiqarish yo‘lida yallig‘lanish bor-yo‘qligini hamda mikroflora muvozanatini ko‘rsatadi. Quyida har bir ko‘rsatkich nimani anglatishini, qachon qo‘shimcha tekshiruv kerakligini va «yomon» natija chiqsa nima qilishni sodda tilda tushuntiramiz.
- Surtma tahlili nima va qachon olinadi
- Surtma natijalari: ko‘rsatkichlar jadvali
- Leptotrix nima va uni davolash kerakmi
- Femoflor tahlili qachon foydali
- Surtma va sitologiya (PAP-test): farqi nimada
- Natija «yomon» chiqsa nima qilish kerak
- Qachon shoshilinch shifokorga borish kerak
- Ko‘p beriladigan savollar
- Doctor Hasan Medical Centerda
Surtma tahlili nima va qachon olinadi
Flora surtmasi (urogenital surtma, «mazok») — ginekolog maxsus bir martalik shpatel yoki cho‘tka bilan uchta joydan material olib, uni oynachaga surtadi va mikroskop ostida ko‘radi. Belgilash odatda shunday: V — qin (vagina), C — bachadon bo‘yni kanali (cervix), U — uretra. Muolaja bir-ikki daqiqa davom etadi va og‘riqsiz, faqat biroz noqulaylik bo‘lishi mumkin.
Surtma odatda quyidagi hollarda olinadi:
- har yillik profilaktik ginekologik ko‘rikda;
- qindan g‘ayrioddiy ajralma, hid, qichishish yoki achishish bo‘lsa;
- homiladorlikni rejalashtirishda va homiladorlik paytida;
- bachadon ichi spirali qo‘yishdan, kolposkopiya yoki boshqa muolajalardan oldin;
- antibiotik yoki sham bilan davolanishdan keyin nazorat uchun.
Tahlilni ginekolog konsultatsiyasi paytida yoki alohida urogenital surtma sifatida topshirish mumkin.
Tayyorgarlik
- tahlildan 2 kun oldin jinsiy aloqadan saqlaning;
- 2 kun davomida qin shamlari, kremlar, lubrikantlar ishlatmang va qin ichini yuvmang (dush qilmang);
- tahlil kuni odatdagidek tashqi gigiyena yetarli, maxsus vositalarsiz;
- hayz paytida va undan keyingi 1–2 kun ichida topshirmang — qon natijani buzadi;
- uretradan surtma olinishi uchun 2–3 soat siymaslik tavsiya etiladi;
- antibiotik ichgan bo‘lsangiz, buni shifokorga ayting: odatda kurs tugaganidan 1–2 hafta keyin topshirish ma’qul.
Surtma natijalari: ko‘rsatkichlar jadvali
Laboratoriyalarda me’yor chegaralari biroz farq qilishi mumkin, quyidagilar keng qo‘llaniladigan taxminiy qiymatlar (ko‘rish maydonida):
| Ko‘rsatkich | Qin (V) | Bachadon bo‘yni (C) | Uretra (U) |
|---|---|---|---|
| Leykotsitlar | 0–10 | 0–30 | 0–5 |
| Yassi epiteliy | o‘rtacha miqdorda | o‘rtacha miqdorda | kam miqdorda |
| Flora | tayoqchalar (laktobatsillalar) ko‘p | yo‘q yoki kam | yo‘q |
| Kokklar | yakka yoki yo‘q | yo‘q | yo‘q |
| Kalit hujayralar | yo‘q | yo‘q | yo‘q |
| Zamburug‘ (Candida) | yo‘q | yo‘q | yo‘q |
| Trixomonada, gonokokk | yo‘q | yo‘q | yo‘q |
| Shilliq | o‘rtacha | o‘rtacha | kam yoki yo‘q |
Har bir ko‘rsatkich nimani anglatadi
Leykotsitlar — yallig‘lanish belgisi. Me’yordan biroz oshishi (masalan, qinda 12–15) ko‘pincha klinik ahamiyatga ega emas, ayniqsa hayz oldidan yoki homiladorlikda. Ko‘p sonda (30–50 dan yuqori, «butun maydon bo‘ylab») leykotsitlar va shikoyatlar bo‘lsa — vaginit, servitsit yoki uretrit haqida o‘ylash kerak.
Epiteliy — shilliq qavatning tabiiy ko‘chgan hujayralari. Juda kam bo‘lsa estrogen yetishmovchiligi (masalan, menopauzada), juda ko‘p bo‘lsa yallig‘lanish bo‘lishi mumkin.
Tayoqchalar (laktobatsillalar) — sog‘lom qinning asosiy «qo‘riqchilari». Ular sut kislotasi hosil qilib, muhitni nordon saqlaydi. Tayoqchalar ko‘p bo‘lishi — yaxshi belgi.
Kokklar — yumaloq bakteriyalar. Yakka kokklar me’yor. Kokk florasi ustunlik qilsa va laktobatsillalar kam bo‘lsa, bu disbioz yoki aerob vaginit belgisi bo‘lishi mumkin.
Kalit hujayralar — bakteriyalar bilan qoplangan epiteliy hujayralari. Ular bakterial vaginozning muhim belgisi (ko‘pincha Gardnerella va boshqa anaeroblar bilan bog‘liq).
Zamburug‘ (Candida) — sporalar yoki ip (mitseliy) topilsa va qichishish, oq «pishloqsimon» ajralma bo‘lsa, bu kandidoz. Alomatsiz kam miqdordagi sporalar har doim ham davolashni talab qilmaydi.
Trixomonada va gonokokk — jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infeksiyalar. Ular topilsa, me’yor bo‘la olmaydi: davolash ikkala sherikka ham kerak.
Leptotrix nima va uni davolash kerakmi
Leptotrix (Leptotrichia) — uzun ipsimon ko‘rinishdagi anaerob bakteriya. Mikroskopda u boshqa floradan ajralib turadi, shuning uchun laborant uni alohida yozadi. Leptotrix ko‘pincha yolg‘iz emas, balki bakterial vaginoz, ba’zan trixomoniaz yoki kandidoz bilan birga uchraydi — ya’ni u ko‘proq mikroflora muvozanati buzilganining ko‘rsatkichi.
Amaliy qoida quyidagicha: agar ayolda hech qanday shikoyat bo‘lmasa, leykotsitlar me’yorda va boshqa patologik flora topilmagan bo‘lsa, leptotrix ko‘pincha alohida davolashni talab qilmaydi — shifokor kuzatish yoki takroriy tahlilni tavsiya qilishi mumkin. Ajralma, hid, qichishish bo‘lsa yoki bakterial vaginoz belgilari aniqlansa, davolash birga kechayotgan holatga qarab tanlanadi. Homiladorlikni rejalashtirishda yoki muolajalardan oldin shifokor davolashni boshqacha baholashi mumkin. Aniqroq ma’lumot uchun alohida leptotrix tahlili ham mavjud.
Femoflor tahlili qachon foydali
Oddiy surtma mikroflorani faqat «ko‘z bilan» baholaydi. Femoflor-skrin esa PZR (polimeraza zanjir reaksiyasi) usulida mikrofloraning miqdoriy tarkibini ko‘rsatadi: umumiy bakteriyalar massasi, laktobatsillalar ulushi, gardnerella va boshqa anaeroblar, mikoplazmalar, Candida zamburug‘lari va h.k. Bu tahlil quyidagi hollarda foydali:
- shikoyatlar qaytalanayotgan bo‘lsa, oddiy surtma esa aniq javob bermasa;
- davolashdan keyin ham ajralma va hid saqlansa;
- homiladorlikni rejalashtirishda yoki ekstrakorporal urug‘lantirishdan oldin;
- surtmada «aralash flora» yoki noaniq natija chiqsa.
Femoflor surtmaning o‘rnini bosmaydi — u qo‘shimcha. Batafsil: Femoflor tahlili.
Surtma va sitologiya (PAP-test): farqi nimada
Ko‘pchilik ikkalasini bir narsa deb o‘ylaydi, lekin maqsadlari butunlay boshqa. Flora surtmasi infeksiya va yallig‘lanishni qidiradi. Sitologik surtma (PAP-test yoki suyuq sitologiya) esa bachadon bo‘yni hujayralarini baholaydi va saraton oldi o‘zgarishlarini erta aniqlash uchun mo‘ljallangan; u odatda HPV testi bilan birga, xalqaro tavsiyalarga ko‘ra har 3–5 yilda o‘tkaziladi. Sitologiyada o‘zgarish chiqsa, keyingi qadam ko‘pincha kolposkopiya bo‘ladi. Bachadon bo‘yni «eroziyasi» haqidagi savollar ham shu tekshiruvlar orqali hal qilinadi.
Natija «yomon» chiqsa nima qilish kerak
- Vahimaga tushmang. Bitta ko‘rsatkichning biroz oshishi kasallik degani emas.
- O‘zingiz dori boshlamang. Shamlar va antibiotiklarni o‘zboshimchalik bilan ishlatish laktobatsillalarni yo‘q qilib, muammoni chuqurlashtiradi.
- Natijani shikoyatlar bilan birga baholang. Davolash raqamga emas, klinik manzaraga qarab tayinlanadi.
- Zarur bo‘lsa, qo‘shimcha tekshiruv. Femoflor, JYYI uchun PZR, ekma yoki pH-test aniq sababni ko‘rsatadi.
- Nazorat tahlili. Davolashdan keyin odatda keyingi hayzdan so‘ng takroriy surtma olinadi.
Ajralma turlari va ularning sabablari haqida batafsil: vaginit va oq kelishlar.
Qachon shoshilinch shifokorga borish kerak
- pastki qorinda kuchli og‘riq va 38 °C dan yuqori harorat;
- yiringli, ko‘kimtir-sariq yoki qo‘lansa hidli ko‘p ajralma;
- hayzdan tashqari qon ketish, ayniqsa jinsiy aloqadan keyin yoki menopauzada;
- homiladorlik paytida suvli yoki qonli ajralma, qorin og‘rig‘i;
- siyishda kuchli achishish, belda og‘riq va isitma.
Ko‘p beriladigan savollar
Surtmada leykotsitlar biroz yuqori bo‘lsa, davolash kerakmi?
Agar shikoyat bo‘lmasa va boshqa patologik flora topilmasa, biroz oshish ko‘pincha klinik ahamiyatga ega emas. Shifokor natijani shikoyatlar bilan birga baholaydi va kerak bo‘lsa takroriy tahlil tayinlaydi.
Leptotrix jinsiy yo‘l bilan yuqadimi?
Leptotrix klassik jinsiy infeksiya hisoblanmaydi, u ko‘proq qin mikroflorasi muvozanati buzilganining belgisi. Ammo u trixomoniaz kabi infeksiyalar bilan birga uchrashi mumkin, shuning uchun to‘liq baholash muhim.
Hayz paytida surtma topshirsa bo‘ladimi?
Yo‘q, qon natijani buzadi. Tahlilni hayz tugaganidan 1–2 kun keyin yoki tsiklning o‘rtasida topshirish yaxshi.
Femoflor oddiy surtmadan nimasi bilan farq qiladi?
Oddiy surtma mikroskopda ko‘riladi, Femoflor esa PZR usulida mikroorganizmlarni miqdoriy o‘lchaydi. U qaytalanuvchi yoki noaniq holatlarda qo‘shimcha ma’lumot beradi.
Flora surtmasi saratonni aniqlaydimi?
Yo‘q. Bachadon bo‘yni saratoni skriningi uchun sitologik surtma (PAP-test) va HPV testi o‘tkaziladi, kerak bo‘lsa kolposkopiya.
Doctor Hasan Medical Centerda
Klinikada ginekolog ko‘rik paytida flora surtmasini oladi, natijani shikoyatlaringiz bilan birga tushuntiradi va kerak bo‘lsa leptotrix, Femoflor yoki boshqa PZR tahlillarini tavsiya qiladi. Davolash tayinlangan bo‘lsa, nazorat surtmasi orqali uning samarasi tekshiriladi.
Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.
Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz
