Maqolalar
Tirnoq va oyoq zamburug'i (onixomikoz): davolash yo'llari
Tirnoqning sarg'ayishi, qalinlashishi va uvalanishi ko'pincha kosmetik nuqson deb qabul qilinadi. Aslida bu onixomikoz — tirnoq zamburug'ining tipik ko'rinishi bo'lishi mumkin. Bu yuqumli kasallik o'z-o'zidan o'tib ketmaydi va davolanmasa boshqa tirnoqlarga hamda oila a'zolariga tarqaladi.
Onixomikoz nima?
Onixomikoz — tirnoq plastinkasining zamburug'li shikastlanishi. Ko'pincha uni dermatofit zamburug'lari keltirib chiqaradi, kamroq hollarda achitqisimon va mog'or zamburug'lari sababchi bo'ladi. Kasallik odatda oyoq barmoqlari terisi zamburug'i (mikoz) dan boshlanadi va keyin tirnoqqa o'tadi.
Zamburug' issiq va nam muhitni yaxshi ko'radi. Shuning uchun u yopiq poyabzalda, ter bosgan oyoqda va umumiy foydalanishdagi nam joylarda ayniqsa faol tarqaladi.
Zamburug' qayerdan yuqadi
- hammom, sauna, basseyn va sport zallarining yalangoyoq yuriladigan joylari;
- begona poyabzal, paypoq va sochiqdan foydalanish;
- manikyur va pedikyur asboblari yetarli sterilizatsiya qilinmagan salonlar;
- oilada bir kishida zamburug' bo'lsa — umumiy vanna va gilamcha orqali;
- tor va havo o'tkazmaydigan poyabzal, doimiy terlash.
Kimda xavf yuqori
- qandli diabet bilan yashovchilar;
- oyoq qon aylanishi buzilgan, varikoz kasalligi bo'lganlar;
- immuniteti pasaygan kishilar;
- keksa yoshdagilar — tirnoq sekin o'sadi va zararlanishga moyil bo'ladi;
- sportchilar va uzoq vaqt yopiq poyabzalda ishlaydiganlar;
- tirnoq jarohati yoki tirnoq ostiga qon quyilgan holatlar.
Belgilari
- tirnoq rangining o'zgarishi: sarg'ish, oqish, jigarrang yoki kulrang dog'lar;
- tirnoqning qalinlashishi va shaklidan chiqishi;
- chetlarining uvalanishi, ko'chishi va sinishi;
- tirnoq ostida bo'shliq va oq-sariq to'planma paydo bo'lishi;
- tirnoq atrofidagi terining qizarishi, po'st tashlashi va yorilishi;
- barmoqlar orasida qichishish, achishish va yoqimsiz hid;
- poyabzal kiyganda va yurganda og'riq — kech bosqichlarda.
Zamburug'ga o'xshash boshqa holatlar
Tirnoqdagi har qanday o'zgarish zamburug' degani emas. Shunga o'xshash ko'rinish psoriaz, ekzema, tirnoq jarohati, temir yetishmovchiligi, qalqonsimon bez kasalliklari va tirnoq plastinkasining tug'ma xususiyatlarida ham kuzatiladi. Aynan shu sababli davolashni laboratoriya tasdig'isiz boshlash noto'g'ri: sabab boshqa bo'lsa, zamburug'ga qarshi vositalar foyda bermaydi va vaqt yo'qoladi.
Diagnostika
- Dermatolog ko'rigi — tirnoq va oyoq terisini baholash, shikastlanish darajasini aniqlash;
- Qirindi olish va mikroskopiya — zamburug' elementlarini bevosita ko'rish;
- Ekma (kultura) — qo'zg'atuvchi turini aniqlash, davoni to'g'ri tanlash uchun;
- qo'shimcha tahlillar — qandli diabet yoki boshqa fon kasalliklari shubhasida.
Davolash tamoyillari
Onixomikozni davolash sabr talab qiladi: tirnoq sekin o'sadi, oyoq tirnog'ining to'liq yangilanishi bir necha oy davom etadi. Davolash rejasi shikastlanish maydoniga, tirnoq qalinligiga va qo'zg'atuvchi turiga qarab dermatolog tomonidan tuziladi.
- mahalliy vositalar — shikastlanish tirnoqning kichik qismini egallaganda;
- tizimli davolash — bir nechta tirnoq yoki tirnoq ildizi zararlanganda; bunda jigar ko'rsatkichlari nazorat qilinadi;
- zararlangan tirnoq massasini bosqichma-bosqich tozalash — dori vositasining tirnoq ostiga yetib borishini yaxshilaydi;
- oyoq terisidagi zamburug'ni bir vaqtning o'zida davolash — aks holda qaytalanish deyarli muqarrar;
- poyabzal, paypoq va vanna gilamchasini muntazam dezinfeksiya qilish.
Preparat nomi va uning miqdorini faqat shifokor belgilaydi: aksariyat tizimli vositalarning qarshi ko'rsatmalari bor va ular boshqa dorilar bilan o'zaro ta'sirga kirishadi.
Qaytalanishning oldini olish
- umumiy joylarda yalangoyoq yurmang, o'z shippagingizni oling;
- oyoqni yuvgandan keyin, ayniqsa barmoq oralarini quruq arting;
- tabiiy materialdan tikilgan paypoq kiying va uni har kuni almashtiring;
- poyabzalni navbatma-navbat kiying, quritib turing;
- manikyur va pedikyurda faqat sterillangan asbob ishlatilishiga ishonch hosil qiling;
- oilada bitta kishi kasallansa, hamma tekshiruvdan o'tsin;
- qandli diabetda oyoqni har kuni ko'zdan kechiring.
Nima uchun o'z-o'zini davolash natija bermaydi
Dorixonadan mustaqil tanlab olingan malham ko'pincha maqsadga yetib bormaydi: zamburug' tirnoq plastinkasi ostida va o'sish zonasida joylashadi, tashqi vosita esa u yerga deyarli o'tmaydi. Bir-ikki hafta ishlatilgandan so'ng tirnoqning ko'rinishi biroz yaxshilanadi, lekin qo'zg'atuvchi saqlanib qoladi va davo to'xtatilishi bilan kasallik qaytadi.
- qo'zg'atuvchi turi aniqlanmasa, vosita noto'g'ri tanlanadi;
- davolash muddati yetarli bo'lmasa, tirnoq to'liq yangilanib ulgurmaydi;
- oyoq terisidagi mikoz davolanmasa, tirnoq qayta zararlanadi;
- poyabzal va paypoqqa ishlov berilmasa, qayta yuqish manbai saqlanib qoladi;
- fon kasalligi, masalan qandli diabet nazorat qilinmasa, samara past bo'ladi.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
- tirnoq rangi va qalinligi o'zgargan bo'lsa;
- bir necha hafta ichida o'zgarish kengayib borsa;
- tirnoq atrofidagi teri qizarib, og'riy boshlasa yoki yiring paydo bo'lsa;
- qandli diabet yoki immunitet pasayishi fonida har qanday tirnoq o'zgarishida.
Onixomikoz — davolash mumkin bo'lgan, lekin o'z holiga tashlab qo'yilsa yillar davomida davom etadigan kasallik. Doctor Hasan Medical Center (Toshkent shahri, Sebzor massivi 1) dermatologlari ko'rik va laboratoriya tekshiruvi orqali tashxisni aniqlaydi hamda samarali davolash rejasini tuzadi. Tirnoqlaringizdagi o'zgarish sizni bezovta qilayotgan bo'lsa, dermatologga murojaat qiling.
