Maqolalar
Tomoq og‘rig‘i: virusmi yoki angina — antibiotik qachon kerak
Tomoq og‘riganda ikkita qarama-qarshi xato uchraydi. Birinchisi — birinchi kunidayoq antibiotik ichishni boshlash. Ikkinchisi — bir hafta chaynash dorilari bilan kutish. Ikkalasi ham xavfli, chunki tomoq og‘rig‘ining ortida ikki butunlay boshqa holat turishi mumkin: viruslar (holatlarning 70–80 foizi) va streptokokk.
Virus va streptokokk: farqlash mezonlari
Yuz foiz aniqlik faqat tahlil bilan bo‘ladi, ammo belgilar birinchi taxminni beradi.
| Belgi | Ko‘proq virus | Ko‘proq streptokokk |
|---|---|---|
| Yo‘tal va tumov | Bor | Odatda yo‘q |
| Boshlanishi | Asta-sekin | To‘satdan, keskin |
| Harorat | Ko‘pincha past | 38 °C dan yuqori |
| Bodomcha bezlari | Qizargan | Kattalashgan, oq karash bilan |
| Bo‘yin limfa tugunlari | Ozgina kattalashgan | Kattalashgan va og‘riqli |
| Ovoz bo‘g‘ilishi | Tez-tez | Kam |
| Yosh | Har qanday | Ko‘proq 5–15 yosh |
Amaliy qoida: yo‘tal va tumov bo‘lsa, bu deyarli har doim virus va antibiotik kerak emas.
Tez test — 10 daqiqada javob
Streptokokkka tez test tomoqdan surtma olib bajariladi va natija 5–10 daqiqada tayyor bo‘ladi. Bu shifokorga taxmin qilmasdan qaror qabul qilish imkonini beradi: test musbat bo‘lsa antibiotik tayinlanadi, manfiy bo‘lsa esa bemor keraksiz dori ichmaydi. Shubhali hollarda tomoq ekmasi olinadi, uning javobi 2–3 kunda keladi.
Nega antibiotikni «har ehtimolga qarshi» ichib bo‘lmaydi
- Virusga qarshi antibiotik umuman ta’sir qilmaydi — na kunni qisqartiradi, na asoratdan saqlaydi;
- ichak mikroflorasi buziladi, diareya va zamburug‘ infeksiyalari paydo bo‘ladi;
- allergik reaksiya xavfi;
- bakteriyalarning chidamliligi shakllanadi — keyingi safar dori ishlamasligi mumkin;
- haqiqiy angina manzarasi «yuvilib», tashxis qo‘yish qiyinlashadi.
Streptokokk anginasi nega alohida e’tibor talab qiladi
Beta-gemolitik streptokokk davolanmasa yoki kurs oxirigacha yetkazilmasa, kech asoratlar bo‘lishi mumkin: revmatik isitma bilan yurak klapanlarining shikastlanishi, buyrak yallig‘lanishi (glomerulonefrit), bo‘g‘imlarning zararlanishi. Aynan shu sababli antibiotik kursi 10 kun davom etadi — 3-kuni yaxshi bo‘lib qolgan bo‘lsangiz ham to‘xtatmaslik kerak.
Shoshilinch murojaat talab qiladigan belgilar
- nafas olish yoki yutish qiyinlashgan, so‘lak oqadi;
- og‘izni ochish qiyin (trizm) — bu bodomcha atrofidagi yiringlashning belgisi;
- og‘riq bir tomonda kuchli, ovoz «issiq kartoshka bilan gapirgandek»;
- bo‘yin shishgan, boshni burish og‘riqli;
- harorat 39 °C dan yuqori va dori bilan tushmaydi;
- terida mayda toshma paydo bo‘lgan;
- uch kundan keyin ahvol yaxshilanmayapti yoki yomonlashmoqda.
Nima yordam beradi (virusda ham, anginada ham)
- ko‘p iliq suyuqlik — bu og‘riqni kamaytiradi va shilliq qavatni namlaydi;
- harorat va og‘riqqa qarshi oddiy vositalar yoshga mos dozada;
- tuzli eritma bilan chayish;
- havoni namlash, quruq va issiq havodan qochish;
- tomoqni ta’sirlantiradigan ovqatlardan (o‘tkir, sho‘r, qattiq) vaqtincha voz kechish;
- ovozga dam berish;
- chekishni to‘xtatish — passiv chekish ham tuzalishni sekinlashtiradi.
Antiseptik purkagich va so‘riladigan tabletkalar og‘riqni yengillashtiradi, ammo kasallikni davolamaydi va antibiotikni almashtirmaydi.
Qachon bodomcha bezlarini olib tashlash haqida o‘ylash kerak
Bu masala takroriy anginalarda ko‘rib chiqiladi: yiliga 7 martadan ko‘p, yoki ketma-ket ikki yil davomida yiliga 5 martadan ko‘p, yoki uch yil davomida yiliga 3 martadan ko‘p bo‘lsa. Shuningdek — takroriy paratonzillyar yiringlash va surunkali o‘choq boshqa a’zolarga ta’sir qilayotgan hollarda. Qarorni LOR shifokor tarixni to‘liq baholab qabul qiladi.
Ko‘p beriladigan savollar
Oq karash bo‘lsa, bu albatta anginami? Yo‘q. Oq karashni virusli infeksiyalar, jumladan infeksion mononukleoz ham beradi. Shuning uchun tez test yoki ekma kerak.
Antibiotikni 3-kuni to‘xtatsam bo‘ladimi? Yo‘q. Streptokokk anginasida kurs 10 kun davom etadi; erta to‘xtatish asoratlar va chidamlilik xavfini oshiradi.
Bolam anginadan keyin qachon maktabga borishi mumkin? Antibiotik boshlangandan 24 soat o‘tib va harorat tushgach — bemor endi yuqumli emas.
Chayish yordam beradimi? Tuzli eritma bilan chayish og‘riqni yengillashtiradi, ammo bakteriyani yo‘q qilmaydi va antibiotikni almashtirmaydi.
Muzqaymoq yeyish mumkinmi? Ha, sovuq tomoq og‘rig‘ini biroz yengillashtiradi. Faqat juda o‘tkir, sho‘r va qattiq taomlardan tiyilish kerak.
Doctor Hasan Medical Centerda
Markazimizda LOR shifokorlar qabul qiladi, tomoqdan surtma va laboratoriya tahlillari o‘tkaziladi, zarur bo‘lsa davolash bir joyda tashkil etiladi. Tomoq og‘rig‘ida antibiotikni o‘zi boshlamang: bitta ko‘rik va bitta surtma keraksiz kursdan ham, o‘tkazib yuborilgan anginadan ham asraydi.
Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.
Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz

