Maqolalar

ASLO tahlili va streptokokk asoratlari — Doctor Hasan Medical Center, Toshkent

ASLO tahlili nima: yuqori bo‘lsa nima qilish kerak

Bolani tez-tez tomoq og‘rig‘i bezovta qiladi, shifokor qon tahliliga yuboradi — va blankada «ASLO: 400 IU/ml» deb yozilgan, yonida qizil belgi. Ota-onalar darhol revmatizm, yurak va buyrak haqida o‘ylay boshlaydi, ba’zilari esa o‘zboshimchalik bilan antibiotik ichiradi. Aslida yuqori ASLO ko‘pincha faqat bir narsani bildiradi: yaqin oylarda organizm streptokokk bilan uchrashgan. Quyida ASLO tahlili nima, natija qachon haqiqatan muhim va qachon davolash kerak emasligini tushuntiramiz.

ASLO nima

ASLO (antistreptolizin O) — A guruh beta-gemolitik streptokokki ishlab chiqaradigan streptolizin O fermentiga qarshi antitelalar. Streptokokk tomoqqa tushganda organizm shu fermentga javoban antitela ishlab chiqaradi, ular esa qonda bir necha oy saqlanadi. Demak, ASLO — o‘tgan infeksiyaning belgisi, hozirgisining emas. Hozir tomoq og‘riyotgan bo‘lsa, ASLO hali normal bo‘lishi mumkin; tuzalib ketgan bolada esa u uzoq vaqt yuqori turishi mumkin.

Muhim nozik jihat: teri infeksiyalarida (masalan, impetigoda) ASLO yomon ko‘tariladi. Shuning uchun streptokokk teri orqali o‘tgan hollarda shifokor qo‘shimcha ravishda anti-DNaza B antitelalarini tekshirishi mumkin.

ASLO qachon oshadi va qancha saqlanadi

Infeksiyadan keyingi vaqtASLO bilan nima bo‘ladi
Birinchi haftaKo‘pincha hali me’yorda
1–3 haftaKo‘tarila boshlaydi
3–5 haftaEng yuqori nuqtaga chiqadi
Keyingi oylarAsta-sekin pasayadi; ba’zi odamlarda uzoq vaqt yuqori turadi

Shu sababli ASLO ni har oy qayta topshirib, «tushdimi?» deb kuzatish odatda ma’nosiz: u o‘z sur’atida pasayadi va antibiotik buni tezlashtirmaydi.

ASLO me’yori yoshga bog‘liq

Me’yor yoshga va laboratoriya usuliga bog‘liq, shuning uchun har doim blankadagi referens chegaraga qarang. Taxminiy yo‘l-yo‘riq:

GuruhYuqori chegara (taxminan)
Kattalarko‘pincha 200 IU/ml dan past
Maktab yoshidagi bolalarko‘p laboratoriyalarda yuqoriroq, chunki bu yoshda streptokokk bilan uchrashish tez-tez bo‘ladi
Maktabgacha yoshdagi bolalarodatda pastroq; aniq qiymat laboratoriyaga bog‘liq

Chegaradan biroz yuqori natija, ayniqsa shikoyat bo‘lmasa, o‘zi alohida tashxis emas. Tashxis uchun bitta raqamdan ko‘ra dinamika (2–4 hafta oralig‘ida titrning sezilarli ortishi) va klinik manzara muhimroq.

ASLO tahlili qachon buyuriladi

  • Revmatik isitma shubhasi — angina o‘tib bir necha hafta keyin bo‘g‘imlarning og‘rishi va shishi (ko‘pincha bir bo‘g‘imdan boshqasiga «ko‘chib yuruvchi»), isitma, yurakda yangi shovqin yoki ritm o‘zgarishi;
  • post-streptokokk glomerulonefrit shubhasi — siydikning qorayishi («choy yoki kola rangi»), yuz va oyoqlarning shishishi, qon bosimining ko‘tarilishi;
  • takroriy angina — LOR shifokori yoki pediatr umumiy manzarani baholashi uchun qo‘shimcha ma’lumot sifatida.

Revmatik isitma tashxisi faqat ASLO bilan qo‘yilmaydi: buning uchun xalqaro Jones mezonlari bo‘yicha klinik belgilar, EKG va yurak UZIsi kerak. ASLO esa yaqinda streptokokk infeksiyasi bo‘lganini tasdiqlovchi dalillardan biri, xolos.

«ASLO yuqori, lekin shikoyat yo‘q» — davolash kerakmi?

Ko‘pincha — yo‘q. Agar bo‘g‘im, yurak yoki buyrak bilan bog‘liq belgilar bo‘lmasa, siydik tahlili normal bo‘lsa va tomoq hozir og‘rimayotgan bo‘lsa, yuqori ASLO faqat o‘tgan infeksiyaning izi. Zamonaviy tavsiyalarga ko‘ra, faqat titrni tushirish maqsadida antibiotik berilmaydi: bu foyda keltirmaydi, ammo nojo‘ya ta’sirlar va antibiotikka chidamlilik xavfini oshiradi.

Antibiotikni o‘zboshimchalik bilan ichmang va «profilaktika uchun» uzoq muddatli ukollarni o‘zingizga tayinlamang. Uzoq muddatli profilaktika faqat tasdiqlangan revmatik isitmadan keyin shifokor tomonidan belgilanadi. Ko‘pincha shifokor nazorat uchun umumiy siydik tahlili va kerak bo‘lsa EKG ni tavsiya qiladi — shuning o‘zi yetarli.

Tomoq og‘riganda: strep-test ASLO dan muhimroq

Hozirgi angina streptokokk sababli ekanini ASLO ko‘rsatmaydi. Buning uchun tomoqdan olinadigan tez strep-test (antigen ekspress-testi) yoki surtma ekmasi kerak. Natija ijobiy bo‘lsa, shifokor antibiotik tayinlaydi — o‘z vaqtida va to‘liq kurs bilan davolangan streptokokk anginasi revmatik isitma xavfini sezilarli kamaytiradi. Ko‘p tomoq og‘riqlari esa virusli bo‘ladi va antibiotik talab qilmaydi — bu haqda tomoq og‘rig‘i: virus yoki angina maqolasida batafsil yozganmiz.

Streptokokk asoratlari

Asoratlar kam uchraydi, ammo ularni bilish kerak. Revmatik isitma odatda davolanmagan anginadan 2–4 hafta keyin boshlanadi va bo‘g‘imlar, yurak, ba’zan asab tizimini zararlaydi; eng jiddiy oqibati — yurak klapanlarining shikastlanishi. Post-streptokokk glomerulonefrit tomoq infeksiyasidan taxminan 1–3 hafta, teri infeksiyasidan 3–6 hafta keyin paydo bo‘ladi; bolalarda ko‘pincha yaxshi oqibatli, ammo shifokor nazoratini talab qiladi.

Qachon shoshilinch shifokorga borish kerak

  • bo‘g‘imlarning shishi, qizarishi va kuchli og‘rig‘i, ayniqsa isitma bilan;
  • hansirash, ko‘krak og‘rig‘i, tez yoki notekis yurak urishi;
  • qora, «kola rangidagi» yoki qizg‘ish siydik, siydik miqdorining kamayishi;
  • yuz, qovoqlar yoki oyoqlarning shishishi, kuchli bosh og‘rig‘i;
  • beixtiyor, tartibsiz harakatlar (xoreya);
  • tomoqda kuchli bir tomonlama og‘riq, og‘iz ochish yoki yutish qiyinligi, yuqori harorat.

Surunkali tonzillit va tonzillektomiya

Yuqori ASLO bodomcha bezlarini olib tashlash uchun ko‘rsatma emas. Tonzillektomiya masalasi anginalar soni va og‘irligi bo‘yicha hal qilinadi. Xalqaro tavsiyalarda keng qo‘llaniladigan mezon: hujjatlashtirilgan angina bir yilda 7 marta va undan ko‘p, yoki ikki yil ketma-ket yiliga 5 marta, yoki uch yil ketma-ket yiliga 3 marta. Paratonzillyar abstsess yoki kattalashgan bodomchalar sababli uyquda nafas to‘xtashi ham hisobga olinadi. Bu qarorni LOR shifokori bilan birga qabul qiling. Agar bola shunchaki tez-tez shamollaydigan bo‘lsa, sabab ko‘pincha viruslar va bog‘cha muhiti bo‘ladi, bodomchalar emas.

ASLO tahliliga tayyorgarlik

  • qon venadan olinadi; och qoringa yoki yengil ovqatdan kamida 4 soat keyin topshirish tavsiya etiladi;
  • bir kun oldin yog‘li ovqat va spirtli ichimlikdan saqlaning — ular zardobni loyqalashtirib, natijaga ta’sir qilishi mumkin;
  • tahlildan oldin oddiy suv ichish mumkin;
  • qabul qilayotgan dorilaringiz haqida shifokorga ayting;
  • takroriy tahlilni iloji boricha o‘sha laboratoriyada topshiring — turli usullar natijalarini solishtirish qiyin.

Ko‘p beriladigan savollar

ASLO nima va u nimani ko‘rsatadi?

Bu A guruh streptokokki fermentiga qarshi antitelalar. Ular yaqin oylarda streptokokk infeksiyasi o‘tganini ko‘rsatadi, hozirgi infeksiyani emas.

ASLO yuqori bo‘lsa antibiotik ichish kerakmi?

Shikoyat va asorat belgilari bo‘lmasa, odatda kerak emas. Faqat raqamni tushirish uchun antibiotik berilmaydi; davolash haqida shifokor qaror qiladi.

ASLO qancha vaqtda normallashadi?

Odatda bir necha oy ichida asta-sekin pasayadi, ba’zilarda uzoqroq yuqori turadi. Uni har oy qayta topshirish shart emas.

Tomoq og‘riganda ASLO topshirish kerakmi?

Hozirgi anginani aniqlash uchun ASLO emas, tomoqdan tez strep-test yoki surtma ekmasi kerak. ASLO infeksiyadan 1–3 hafta keyin ko‘tariladi.

Yuqori ASLO revmatizm degani mi?

Yo‘q. Revmatik isitma bo‘g‘im, yurak va boshqa belgilar asosida qo‘yiladi, ASLO esa faqat yaqinda streptokokk bo‘lganini tasdiqlaydi. Ko‘pchilik odamlarda yuqori ASLO hech qanday asoratsiz o‘tadi.

Doctor Hasan Medical Centerda

Klinikada ASLO tahlilini topshirish va natijani pediatr, LOR shifokori yoki terapevt bilan muhokama qilish mumkin. Shifokor shikoyatlarni, siydik tahlilini va zarurat bo‘lsa EKG ni birga baholab, davolash haqiqatan kerakmi yoki kuzatuv yetarlimi — shuni aniq aytadi.

Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.

Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz

Jiyanbekov Baxodir Sheraliyevich — LOR (quloq-burun-tomoq) shifokori
Jiyanbekov Baxodir Sheraliyevich
LOR (quloq-burun-tomoq) shifokori
Sodikov Saidvali Saidumarovich — LOR (quloq-burun-tomoq) shifokori
Sodikov Saidvali Saidumarovich
LOR (quloq-burun-tomoq) shifokori
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ