Maqolalar

Bakterial vaginoz — Doctor Hasan Medical Center, Toshkent

Bakterial vaginoz: hidli ajralma sabablari va davolash

Bakterial vaginoz — qin mikroflorasi muvozanatining buzilishi: himoya vazifasini bajaruvchi laktobakteriyalar kamayadi, ularning o‘rnini esa anaerob bakteriyalar egallaydi. Bu reproduktiv yoshdagi ayollarda g‘ayrioddiy ajralmaning eng ko‘p uchraydigan sababi. Odatda ayolni og‘riq emas, balki suyuq kulrang-oq ajralma va «baliq hidi» bezovta qiladi; shu hid tufayli ko‘pchilik uyaladi va shifokorga borishni kechiktiradi. Aslida bakterial vaginoz gigiyenaga rioya qilmaslik belgisi ham, klassik jinsiy yo‘l infeksiyasi ham emas, u yaxshi davolanadi. Biroq holat tez-tez qaytalanadi, homiladorlikda esa alohida e’tibor talab qiladi. Maqolada bakterial vaginoz nima, nega paydo bo‘ladi, uni kandidoz va trixomoniazdan qanday farqlash mumkin, qaysi tahlillar kerak, davolash qanday olib boriladi va qaytalanishning oldini qanday olish haqida so‘zlab beramiz.

Bakterial vaginoz nima

Sog‘lom ayol qinida millionlab mikroorganizmlar yashaydi, ularning asosiy qismi — laktobakteriyalar. Ular sut kislotasi ishlab chiqarib, qin muhitini kislotali holatda (pH 4,5 gacha) saqlaydi; bunday sharoitda zararli mikroblar ko‘paya olmaydi. Bakterial vaginozda laktobakteriyalar keskin kamayadi, kislotalilik pasayadi va anaerob bakteriyalar — Gardnerella vaginalis va boshqalar — haddan tashqari ko‘payadi. Shu sababli bu holat avvallari «gardnerellyoz» deb ham atalgan. Muhimi, bu yallig‘lanish emas, balki muvozanat buzilishi: qin devorida odatda qizarish ham, shish ham bo‘lmaydi.

Sabablari va xavf omillari

Mikroflora nega buzilishi oxirigacha aniqlanmagan, lekin bunga turtki beradigan omillar yaxshi ma’lum:

  • yangi yoki bir nechta jinsiy sherik — bakterial vaginoz klassik jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infeksiya hisoblanmaydi, ammo jinsiy hayot bilan bog‘liq;
  • qin ichini chayish (sprinsevaniye) — foydali bakteriyalarni yuvib yuboradi;
  • xushbo‘y yoki antibakterial intim vositalar;
  • yaqinda qabul qilingan antibiotiklar — ular laktobakteriyalarni ham nobud qiladi;
  • chekish;
  • misli bachadon ichi spirali.

Bakterial vaginoz hovuz, hojatxona o‘rindig‘i yoki choyshab orqali yuqmaydi.

Belgilari: baliq hidli ajralma

Bakterial vaginozning xos belgilari:

  • suyuq, bir tekis, kulrang-oq ajralma — odatdagidan ko‘proq;
  • baliq hidini eslatuvchi noxush hid — jinsiy aloqadan keyin va hayz kunlarida kuchayadi;
  • qichishish, achishish va qizarish odatda bo‘lmaydi yoki juda yengil bo‘ladi.

Ayollarning taxminan yarmida hech qanday belgi bo‘lmaydi — o‘zgarish faqat tahlilda aniqlanadi. Kuchli qichishish, og‘riq yoki siyganda achishish qo‘shilsa, sabab boshqa bo‘lishi ehtimoli ko‘proq.

Bakterial vaginozni kandidoz va trixomoniazdan qanday farqlash mumkin

Hidli ajralma har doim ham bakterial vaginoz emas. Uni ko‘pincha kandidoz (molochnitsa) va trixomoniaz bilan adashtirishadi, davosi esa butunlay boshqacha:

HolatAjralma va hidQichishish va pH
Bakterial vaginozSuyuq, kulrang-oq, bir tekis; baliq hidiQichishish odatda yo‘q; pH 4,5 dan yuqori
KandidozOq, quyuq, suzmasimon; hidi deyarli yo‘qKuchli qichishish va achishish; pH me’yorda
TrixomoniazSarg‘ish-yashil, ko‘pikli; o‘tkir noxush hidQichishish, siyganda achishish; pH yuqori

Jadval faqat yo‘nalish beradi: belgilar ko‘pincha aralash bo‘ladi, ikki holat bir vaqtda kechishi ham mumkin. Shuning uchun o‘zingizga o‘zingiz tashxis qo‘yib, dorixonadan sham yoki antibiotik olmang — aniq javobni ko‘rik va surtma beradi.

Qachon shifokorga shoshilinch murojaat qilish kerak

Bakterial vaginozning o‘zi shoshilinch holat emas, lekin quyidagi belgilarda ginekolog ko‘rigini kechiktirmang:

  • qorinning pastki qismida og‘riq;
  • tana harorati ko‘tarilishi, titroq;
  • qonli ajralma yoki hayzdan tashqari qon ketishi;
  • homiladorlik davridagi har qanday g‘ayrioddiy ajralma;
  • yiliga uch va undan ortiq marta qaytalanish.

Og‘riq va isitma bakterial vaginozga xos emas: ular bachadon va ortiqlari yallig‘lanishidan — adneksitdan — darak berishi mumkin, bu esa boshqa tekshiruv va boshqa davoni talab qiladi.

Tashxis: surtma, pH va PCR tahlili

Tashxis ginekolog ko‘rigi va oddiy tekshiruvlarga asoslanadi. Shifokorlar Amsel mezonlaridan foydalanadi: to‘rt belgidan uchtasi bo‘lsa, bakterial vaginoz tasdiqlanadi:

  • suyuq, bir tekis, kulrang-oq ajralma;
  • qin muhitining pH ko‘rsatkichi 4,5 dan yuqori;
  • maxsus eritma tomizilganda baliq hidining kuchayishi;
  • surtma mikroskopiyasida «kalit hujayralar» — bakteriyalar bilan qoplangan epiteliy hujayralari.

Qo‘shimcha ravishda PCR usulidagi mikroflora paneli laktobakteriyalar va anaerob mikroblar miqdorini aniq hisoblab beradi. Surtma natijasini o‘qiyotganda bir narsani yodda tuting: shikoyati yo‘q ayolda tahlilda gardnerella topilishi tashxis emas — bu bakteriya sog‘lom ayollarda ham oz miqdorda yashaydi. Bakterial ekma esa bu holatda foyda bermaydi.

Bakterial vaginoz qanday davolanadi

Davolash shikoyat bo‘lganda, homilador ayolda belgilar paydo bo‘lganda hamda ginekologik muolaja yoki operatsiya oldidan zarur. Tasodifan aniqlangan, belgi bermayotgan holat ko‘pincha davo talab qilmaydi.

Asosiy vosita — anaerob bakteriyalarga ta’sir qiluvchi antibiotiklar: metronidazol yoki klindamitsin. Ular tabletka yoki qin ichiga qo‘llanadigan gel, krem, sham shaklida bo‘ladi; qaysi biri va qancha muddatga kerakligini faqat shifokor belgilaydi. Metronidazol qabul qilayotganda spirtli ichimlik ichmang. Hid ikki-uch kunda yo‘qolsa ham, kursni oxirigacha yetkazing — chala davo qaytalanish xavfini oshiradi.

Afsuski, bakterial vaginoz tez-tez qaytadi: ayollarning taxminan uchdan birida uch oy ichida, yarmida esa bir yil ichida. Bunday hollarda shifokor nazorati ostida uzoqroq sxemalar qo‘llanadi. Probiotiklar bo‘yicha tadqiqot natijalari bir xil emas, shuning uchun ular faqat qo‘shimcha vosita bo‘la oladi.

Sherikni davolash kerakmi? An’anaga ko‘ra erkak sherikni davolash tavsiya etilmagan. Yangi tadqiqotlar esa bu qaytalanishni kamaytirishi mumkinligini ko‘rsatmoqda, shu bois holat tez-tez qaytalansa, shifokor bu masalani individual hal qiladi.

Davolanmasa nima bo‘ladi va qaytalanishning oldini olish

Bakterial vaginoz hayot uchun xavfli emas, ammo e’tiborsiz qoldirilsa, jinsiy yo‘l infeksiyalarini yuqtirish osonlashadi, ginekologik muolajalardan keyin kichik chanoq a’zolari yallig‘lanishi xavfi ortadi, homiladorlikda esa u muddatidan oldin tug‘ruq bilan bog‘liq. Mikroflorani asrashga yordam beradigan oddiy qoidalar:

  • qin ichini chaymang — u o‘zini o‘zi tozalaydi;
  • tashqi jinsiy a’zolarni iliq suv yoki yumshoq, hidsiz vosita bilan yuving;
  • prezervativdan foydalaning, ayniqsa yangi sherik bilan;
  • chekishni tashlang;
  • antibiotiklarni faqat shifokor tavsiyasi bilan qabul qiling.

Soda, sirka yoki o‘simlik damlamalari bilan chayish kabi xalq usullari hidni vaqtincha bosadi, lekin muvozanatni yanada buzadi.

Ko‘p beriladigan savollar

Bakterial vaginoz jinsiy yo‘l bilan yuqadimi?

Bakterial vaginoz klassik jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasallik hisoblanmaydi: uni chetdan kelgan bitta mikrob emas, balki ayolning o‘z mikroflorasidagi muvozanat buzilishi keltirib chiqaradi. Shu bilan birga u jinsiy hayot bilan bog‘liq — yangi yoki bir nechta sherik bo‘lganda ko‘proq uchraydi. Prezervativ xavfni kamaytiradi. Erkak sherikni davolash masalasini, ayniqsa holat tez-tez qaytalansa, ginekolog individual hal qiladi.

Tahlilda gardnerella topildi, lekin shikoyat yo‘q — davolanish kerakmi?

Odatda kerak emas. Gardnerella sog‘lom ayollar qinida ham oz miqdorda yashaydi, shuning uchun uning tahlilda topilishi o‘z-o‘zidan kasallik degani emas. Tashxis shikoyatlar, ko‘rik, pH va surtmadagi «kalit hujayralar» asosida qo‘yiladi. Belgisiz holatda davolash asosan ginekologik muolaja yoki operatsiya rejalashtirilganda muhokama qilinadi. Qarorni tahlil qog‘ozi emas, sizni ko‘rgan ginekolog qabul qiladi.

Homiladorlikda bakterial vaginoz xavflimi?

Homiladorlikda bakterial vaginoz muddatidan oldin tug‘ruq xavfi bilan bog‘liq, shuning uchun bu davrdagi har qanday g‘ayrioddiy ajralmani shifokorga ko‘rsatish kerak. Belgilar bo‘lsa, ginekolog homiladorlikda qo‘llashga ruxsat etilgan dorini tanlaydi. O‘zboshimchalik bilan sham qo‘yish yoki qinni chayish mumkin emas. Belgisiz holatda qo‘shimcha tekshiruv va davo zarurligini shifokor vaziyatga qarab hal qiladi.

Nega bakterial vaginoz qayta-qayta takrorlanadi?

Qaytalanish — bakterial vaginozning eng katta muammosi: ayollarning taxminan uchdan birida u uch oy ichida, yarmida bir yil ichida qaytadi. Sabablari — laktobakteriyalarning sekin tiklanishi, chayish odatining davom etishi, chekish, davoning chala qolishi yoki sherik omili. Yiliga uch va undan ortiq marta takrorlansa, ginekolog uzoqroq sxema, nazorat tahlillari va turmush tarzidagi o‘zgarishlarni o‘z ichiga olgan reja tuzadi.

Doctor Hasan Medical Centerda

Markazda ginekolog maslahati va ko‘rigi o‘tkaziladi, tahlil uchun material shu qabulning o‘zida olinadi. Ajralma surtmasi mikroskopiyasi «kalit hujayralar» va yallig‘lanish belgilarini ko‘rsatadi, Femoflor-skrin PCR tahlili esa laktobakteriyalar va anaerob bakteriyalar nisbatini miqdoriy baholaydi. Ko‘rsatma bo‘lganda kolposkopiya ham bajariladi. Shifokor natijalarni tushunarli tilda izohlaydi, davolash zarurmi yoki kuzatuv kifoyami — shuni aniqlaydi va individual reja tuzadi. Bakterial vaginoz tez-tez qaytalanayotgan bo‘lsa, nazorat ko‘riklari va tahlillar jadvali belgilanadi. Avvalgi tahlil natijalari va qabul qilgan dorilaringiz ro‘yxatini olib keling — bu sababni tezroq topishga yordam beradi.

Muhim: ushbu maqola faqat ma’lumot berish uchun yozilgan va shifokor maslahatini almashtirmaydi. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun mutaxassisga murojaat qiling.

Shu yo‘nalish bo‘yicha shifokorlarimiz

Muxamedova Muxabbat Mavlyanovna — Ginekolog
Muxamedova Muxabbat Mavlyanovna
Ginekolog
Abdusattorova Maxliyo Baxtiyorjonovna — Ginekolog
Abdusattorova Maxliyo Baxtiyorjonovna
Ginekolog
Saytni ishlab chiqdi — KLINIKI.UZ